<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X48n0804"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 804 百法明门论赘言</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 804 百法明门论赘言</title> <author>唐 窥基解 明 明煜赘言</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">48</idno>.<idno type="no">804</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">百法明门论赘言</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00985"> <charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName> <mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping> <mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亿-音+(夫*夫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01043"> <charName>CBETA CHARACTER CB01043</charName> <mapping cb:dec="984083" type="PUA">U+F0413</mapping> <mapping type="unicode">U+45A7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*旦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01115"> <charName>CBETA CHARACTER CB01115</charName> <mapping cb:dec="984155" type="PUA">U+F045B</mapping> <mapping type="unicode">U+23799</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[壴*桑]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02549"> <charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName> <mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping> <mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15151"> <charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName> <mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>昏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[昏-氏+(尤-尤+氏)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-13T09:07:12"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0328c" n="0328c"/> <lb ed="X" n="0328c01"/> <lb ed="X" n="0328c02"/> <lb ed="X" n="0328c03"/> <lb ed="X" n="0328c04"/> <lb ed="X" n="0328c05"/><cb:docNumber>No. 804</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0328c06"/><lb ed="R076" n="0892a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘百法明门论<note place="inline">本地分中略录名数</note>赘言</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0328c07"/> <lb ed="X" n="0328c08"/><lb ed="R076" n="0892a02"/><byline cb:type="other">天亲菩萨 造</byline> <lb ed="X" n="0328c09"/><lb ed="R076" n="0892a03"/><byline cb:type="other">唐三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name>奉 诏译</byline> <lb ed="X" n="0328c10"/><lb ed="R076" n="0892a04"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">慈恩寺</name>三藏法师 窥基 解</byline> <lb ed="X" n="0328c11"/><lb ed="R076" n="0892a05"/><byline cb:type="author">明蜀辅慈沙门 明煜 赘言</byline> <lb ed="X" n="0328c12"/><lb ed="R076" n="0892a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0328c1201">註 大者拣小为義。乘者运载得名<note place="inline">名義互言</note>。百。数也。 <lb ed="X" n="0328c13"/><lb ed="R076" n="0892a07"/>法。谓世出世之法。故心法八。心所五十有一。色乃 <lb ed="X" n="0328c14"/><lb ed="R076" n="0892a08"/>十一。不相应二十有四。无为法六。故为大乘百法 <lb ed="X" n="0328c15"/><lb ed="R076" n="0892a09"/>也。明。乃菩萨无漏之慧。以能破暗故。门。以开通无 <lb ed="X" n="0328c16"/><lb ed="R076" n="0892a10"/>壅滞为言。论。乃拣择性相。教诫学徒之称。本地分 <lb ed="X" n="0328c17"/><lb ed="R076" n="0892a11"/>中者。乃瑜伽论五分之一。略录名数者。于六百六 <lb ed="X" n="0328c18"/><lb ed="R076" n="0892a12"/>十法中。提纲挈领。取此百法名件数目。此论主急 <lb ed="X" n="0328c19"/><lb ed="R076" n="0892a13"/>于为人。而欲学者知要也。</p> <lb ed="X" n="0328c20"/><lb ed="R076" n="0892a14"/><p xml:id="pX48p0328c2001">赘 论以所诠立题。法师释题中義。及数目名件。 <lb ed="X" n="0328c21"/><lb ed="R076" n="0892a15"/>一一如释。然引瑜伽<note place="inline">梵语瑜伽。此云相应。即本论名也</note>。五分之一 <lb ed="X" n="0328c22"/><lb ed="R076" n="0892a16"/>者。瑜伽释云。今此论体总有五分。一本地分。略廣 <lb ed="X" n="0328c23"/><lb ed="R076" n="0892a17"/>分别十七地義。二摄抉择分。略摄抉择十七地中 <lb ed="X" n="0328c24"/><lb ed="R076" n="0892a18"/>深隐要義。三摄释分。略摄解释诸经仪则。四摄异 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329a" n="0329a"/> <lb ed="X" n="0329a01"/><lb ed="R076" n="0892b01"/>门分。略摄经中所有诸法名義差别。五摄事分。略 <lb ed="X" n="0329a02"/><lb ed="R076" n="0892b02"/>摄三藏众要事義。故云本地分者。乃瑜伽五分之 <lb ed="X" n="0329a03"/><lb ed="R076" n="0892b03"/>一也。六百六十法者。本地分中。廣明根尘识等。本 <lb ed="X" n="0329a04"/><lb ed="R076" n="0892b04"/>末全数。且如六种尘相。于一色尘。有二十五种。谓 <lb ed="X" n="0329a05"/><lb ed="R076" n="0892b05"/>靑黄赤白等。于一声尘。有十二种。谓可意不可意 <lb ed="X" n="0329a06"/><lb ed="R076" n="0892b06"/>等。于一香尘。有六种。谓好香恶香等。于一味尘。有 <lb ed="X" n="0329a07"/><lb ed="R076" n="0892b07"/>十二种。谓苦酸鹹淡等。于一触尘。有二十六种。谓 <lb ed="X" n="0329a08"/><lb ed="R076" n="0892b08"/>地水火风轻重等。于一法处所摄色。有五种。谓极 <lb ed="X" n="0329a09"/><lb ed="R076" n="0892b09"/>略极迥等。據此六种尘相。开出末数。有八十六种。 <lb ed="X" n="0329a10"/><lb ed="R076" n="0892b10"/>馀数可知矣。故此百法。名为略录。又颂百法云。色 <lb ed="X" n="0329a11"/><lb ed="R076" n="0892b11"/>法十一心法八。五十一个心所法。二十四种不相 <lb ed="X" n="0329a12"/><lb ed="R076" n="0892b12"/>应。六个无为成百法。</p> <lb ed="X" n="0329a13"/><lb ed="R076" n="0892b13"/><p xml:id="pX48p0329a1301">註 又会六释云。大乘者。是能诠教。唯声名句文 <lb ed="X" n="0329a14"/><lb ed="R076" n="0892b14"/>四法故劣。百法乃所诠事理。通一百法故勝。将勝 <lb ed="X" n="0329a15"/><lb ed="R076" n="0892b15"/>就劣。以劣显勝。云大乘之百法。依士释也。又百法 <lb ed="X" n="0329a16"/><lb ed="R076" n="0892b16"/>是所缘。乃擧全数故勝。明是能缘之慧。即别境五 <lb ed="X" n="0329a17"/><lb ed="R076" n="0892b17"/>中之一法耳。故劣。将劣就勝。以勝显劣。云百法之 <lb ed="X" n="0329a18"/><lb ed="R076" n="0892b18"/>明。依主释也。又明是能缘。即别境中慧故劣。门是 <lb ed="X" n="0329a19"/><lb ed="R076" n="0893a01"/>所缘。通擧百法故勝。将勝就劣。以劣显勝。云明之 <lb ed="X" n="0329a20"/><lb ed="R076" n="0893a02"/>门依士释也。又门是所诠事理。乃通指百法故勝。 <lb ed="X" n="0329a21"/><lb ed="R076" n="0893a03"/>论是能诠教。唯声名句文故劣。将劣就勝。以勝显 <lb ed="X" n="0329a22"/><lb ed="R076" n="0893a04"/>劣。云门之论依主释也。又论为体。乃声名句文。门 <lb ed="X" n="0329a23"/><lb ed="R076" n="0893a05"/>为用。于论上有不壅滞之功能。以体就用。摄用归 <lb ed="X" n="0329a24"/><lb ed="R076" n="0893a06"/>体。云门即论。持业释也。又论乃体。则取声名句文 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329b" n="0329b"/> <lb ed="X" n="0329b01"/><lb ed="R076" n="0893a07"/>四法。大乘为用。此论体上有拣小运载二義。故云 <lb ed="X" n="0329b02"/><lb ed="R076" n="0893a08"/>大乘。以体就用。摄用归体。云大乘即论。持业释也。 <lb ed="X" n="0329b03"/><lb ed="R076" n="0893a09"/>又大乘通教理行果。是所诠故勝。论是能诠唯教 <lb ed="X" n="0329b04"/><lb ed="R076" n="0893a10"/>故劣。将劣就勝。以勝显劣。云大乘之论。依主释也。 <lb ed="X" n="0329b05"/><lb ed="R076" n="0893a11"/>又大等六字是所诠故勝。论是能诠唯教故劣。将 <lb ed="X" n="0329b06"/><lb ed="R076" n="0893a12"/>劣就勝。以勝显劣。云大乘百法明门之论。依主释 <lb ed="X" n="0329b07"/><lb ed="R076" n="0893a13"/>也<note place="inline">亦可谓带数依主</note>。又大乘等五字。通一百法。属所诠故 <lb ed="X" n="0329b08"/><lb ed="R076" n="0893a14"/>勝。门论二字。乃能诠故劣。将劣就勝。以勝显劣。云 <lb ed="X" n="0329b09"/><lb ed="R076" n="0893a15"/>大乘百法明之门论。依主释也<note place="inline">亦带数依主释也</note>。又大乘 <lb ed="X" n="0329b10"/><lb ed="R076" n="0893a16"/>是能诠教体。门论是用。此教体上有妙旨悟入之 <lb ed="X" n="0329b11"/><lb ed="R076" n="0893a17"/>義门。抉择性相。教诫学徒。断恶生善之功用。故名 <lb ed="X" n="0329b12"/><lb ed="R076" n="0893a18"/>论。将体就用。摄用归体。云大乘即门论。持业释也 <lb ed="X" n="0329b13"/><lb ed="R076" n="0893b01"/><note place="inline">作十释竟</note>。</p> <lb ed="X" n="0329b14"/><lb ed="R076" n="0893b02"/><p xml:id="pX48p0329b1401">赘 此中依论题。作十种释。二依士。五依主。三持 <lb ed="X" n="0329b15"/><lb ed="R076" n="0893b03"/>业。初二释中。既兼百法二字。亦当作带数依士。带 <lb ed="X" n="0329b16"/><lb ed="R076" n="0893b04"/>数依主。凡言依士。皆以之上劣而之下勝。凡言依 <lb ed="X" n="0329b17"/><lb ed="R076" n="0893b05"/>主。以之上勝而之下劣。或之上所而之下能。凡言 <lb ed="X" n="0329b18"/><lb ed="R076" n="0893b06"/>持业。以即上用而即下体。今最後持业。以即上体 <lb ed="X" n="0329b19"/><lb ed="R076" n="0893b07"/>而即下用。似不合式。前以论字为体。大乘为用。今 <lb ed="X" n="0329b20"/><lb ed="R076" n="0893b08"/>以大乘为体。论字为用。令学者莫之所从。且六離 <lb ed="X" n="0329b21"/><lb ed="R076" n="0893b09"/>合释法式中。以藏识为持业释。藏是用。识是体。则 <lb ed="X" n="0329b22"/><lb ed="R076" n="0893b10"/>体在下而用在上。又以五蕴二谛为持业带数。亦 <lb ed="X" n="0329b23"/><lb ed="R076" n="0893b11"/>以五字二字为数量之用。蕴字谛字为体。亦是体 <lb ed="X" n="0329b24"/><lb ed="R076" n="0893b12"/>在下而用在上。虽则体用互相上下。然于法式似 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329c" n="0329c"/> <lb ed="X" n="0329c01"/><lb ed="R076" n="0893b13"/>不可违。唯同志者。宜详之。</p> <lb ed="X" n="0329c02"/><lb ed="R076" n="0893b14"/><p xml:id="pX48p0329c0201">註 天亲菩萨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0329001" n="0329001"/>者。<name role="" type="person">北天竺</name>富娄沙富罗。此云丈夫 <lb ed="X" n="0329c03"/><lb ed="R076" n="0893b15"/>国。有国师婆罗门姓憍尸迦。生三子。同名婆薮盘 <lb ed="X" n="0329c04"/><lb ed="R076" n="0893b16"/>豆。此云天亲。乃帝释之弟毘搜纽天王之後。虽同 <lb ed="X" n="0329c05"/><lb ed="R076" n="0893b17"/>一名。复有别号。长曰阿僧迦。此云无著。乃菩萨根 <lb ed="X" n="0329c06"/><lb ed="R076" n="0893b18"/>性。季子别名比邻持<g ref="#CB02494">跋</g>婆。此云母儿。盖比邻持。此 <lb ed="X" n="0329c07"/><lb ed="R076" n="0894a01"/>云母。<g ref="#CB02494">跋</g>婆云子。亦云儿。中子博学多闻。遍通坟籍。 <lb ed="X" n="0329c08"/><lb ed="R076" n="0894a02"/>神才俊朗。戒行淸白。无与俦匹。兄弟皆兼别号。故 <lb ed="X" n="0329c09"/><lb ed="R076" n="0894a03"/>法师但名婆薮盘豆。不相滥也。依瑜伽论。廣造诸 <lb ed="X" n="0329c10"/><lb ed="R076" n="0894a04"/>论。以释大乘。发挥非空非有中道之教。</p> <lb ed="X" n="0329c11"/><lb ed="R076" n="0894a05"/><p xml:id="pX48p0329c1101">赘 婆薮盘豆传云。毘搜纽天王。是帝释之弟。帝 <lb ed="X" n="0329c12"/><lb ed="R076" n="0894a06"/>释遣生<name role="" type="person">阎浮提</name>作王。为降阿修罗故。修罗有妹名 <lb ed="X" n="0329c13"/><lb ed="R076" n="0894a07"/>明妃。甚有容貌。天王见之。即取为妇。修罗问曰。云 <lb ed="X" n="0329c14"/><lb ed="R076" n="0894a08"/>何辄取我妹为妇。天王报曰。我是丈夫无妇。汝妹 <lb ed="X" n="0329c15"/><lb ed="R076" n="0894a09"/>童女无夫。理所当取。何致嫌责。修罗曰。汝有何能。 <lb ed="X" n="0329c16"/><lb ed="R076" n="0894a10"/>自称丈夫。若是丈夫。战必得勝。天王曰。当共决之 <lb ed="X" n="0329c17"/><lb ed="R076" n="0894a11"/>即各执器仗。互相斫刺。天是那罗延身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0329c1701" n="0329c1701"/><anchor xml:id="beg0329c1701" n="0329c1701"/>刺<anchor xml:id="end0329c1701"/>不能入 <lb ed="X" n="0329c18"/><lb ed="R076" n="0894a12"/>天斫修罗头手身分。断即还复。从旦至暮。斫<anchor xml:id="nkr_note_add_0329c1801" n="0329c1801"/><anchor xml:id="beg0329c1801" n="0329c1801"/>刺<anchor xml:id="end0329c1801"/>修 <lb ed="X" n="0329c19"/><lb ed="R076" n="0894a13"/>罗。无有死状。天力稍尽。转就疲睏。修罗至夜。力转 <lb ed="X" n="0329c20"/><lb ed="R076" n="0894a14"/>强勝。明妃恐夫不如。取<g ref="#CB15106">鬱</g>波罗华劈为两片。各掷 <lb ed="X" n="0329c21"/><lb ed="R076" n="0894a15"/>一边。明妃于中。行去复来。天解其意。即斫修罗身 <lb ed="X" n="0329c22"/><lb ed="R076" n="0894a16"/>为两片。各掷一边。天王于中。行去复来。由此失命。 <lb ed="X" n="0329c23"/><lb ed="R076" n="0894a17"/>天居此地。显丈夫能。因此立名丈夫国也。婆罗门 <lb ed="X" n="0329c24"/><lb ed="R076" n="0894a18"/>者。此云净行。设卫自居。洁白其操者。四姓之一也。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330a" n="0330a"/> <lb ed="X" n="0330a01"/><lb ed="R076" n="0894b01"/>矫尸迦。原是帝释之姓。故云帝释之弟毘搜纽天 <lb ed="X" n="0330a02"/><lb ed="R076" n="0894b02"/>王之後。言无著者。因解大乘空義。空无所著。故此 <lb ed="X" n="0330a03"/><lb ed="R076" n="0894b03"/>名焉。廣造诸论者。天亲菩萨始学小乘。毁大乘教。 <lb ed="X" n="0330a04"/><lb ed="R076" n="0894b04"/>後归大乘。廣造诸论。赞歎大乘。以雪前尤。非空非 <lb ed="X" n="0330a05"/><lb ed="R076" n="0894b05"/>有者。唯遮境有。识简心空。故云非空非有。显唯识 <lb ed="X" n="0330a06"/><lb ed="R076" n="0894b06"/>为中道。以小乘执境有心空。大乘立唯识破之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0330a07"/><lb ed="R076" n="0894b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0330a0701">如<persName>世尊</persName>言。一切法无我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0330a08"/><lb ed="R076" n="0894b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0330a0801">註 如<persName>世尊</persName>言原为<persName>佛</persName>说。乃论主推尊法有所自。 <lb ed="X" n="0330a09"/><lb ed="R076" n="0894b09"/>一切法等者。总标百法。及二无我。以为宗旨。乃一 <lb ed="X" n="0330a10"/><lb ed="R076" n="0894b10"/>论之纲领也。若究所宗。总一代圣教浅深为次。分 <lb ed="X" n="0330a11"/><lb ed="R076" n="0894b11"/>而为八。一我法俱有宗。此宗摄二十部五部之義。 <lb ed="X" n="0330a12"/><lb ed="R076" n="0894b12"/>谓犊子部。法上部。贤胄部。正量部。密林山部。或亦 <lb ed="X" n="0330a13"/><lb ed="R076" n="0894b13"/>取经部根本一分之義。二法有我无宗。摄三部全。 <lb ed="X" n="0330a14"/><lb ed="R076" n="0894b14"/>谓一切有部。雪山部。多闻部。更兼化地部末计一 <lb ed="X" n="0330a15"/><lb ed="R076" n="0894b15"/>分之義。三法无去来宗。摄七全部。谓大众部。鸡胤 <lb ed="X" n="0330a16"/><lb ed="R076" n="0894b16"/>部。<name role="" type="person">制多山</name>部。西山住部。北山住部。法藏部。饮光部。 <lb ed="X" n="0330a17"/><lb ed="R076" n="0894b17"/>兼取化地部根本一分之義。四现通假实宗。摄说 <lb ed="X" n="0330a18"/><lb ed="R076" n="0894b18"/>假部全。末经部一分之義。此上四宗。唯为小乘。五 <lb ed="X" n="0330a19"/><lb ed="R076" n="0895a01"/>俗妄真实宗。即说出世部。六诸法但名宗。即一说 <lb ed="X" n="0330a20"/><lb ed="R076" n="0895a02"/>部。此二通于大小乘。七勝義俱空宗。八应理圆实 <lb ed="X" n="0330a21"/><lb ed="R076" n="0895a03"/>宗。後二唯大。此论旨趣。即第八宗。于深密三时。乃 <lb ed="X" n="0330a22"/><lb ed="R076" n="0895a04"/>第三时也。言三时者。初四阿含言有。第二时八部 <lb ed="X" n="0330a23"/><lb ed="R076" n="0895a05"/>般若言空。第三时即解深密经。空有双彰。中道教 <lb ed="X" n="0330a24"/><lb ed="R076" n="0895a06"/>也。</p> <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330b" n="0330b"/> <lb ed="X" n="0330b01"/><lb ed="R076" n="0895a07"/><p xml:id="pX48p0330b0101">赘 总标百法及二无我者。一论之旨也。百法。義如 <lb ed="X" n="0330b02"/><lb ed="R076" n="0895a08"/>前释。二无我者。二即我法。我是主義。谓我无主。及法 <lb ed="X" n="0330b03"/><lb ed="R076" n="0895a09"/>无主名二无我。浅深为次者。自我法俱有宗。至应 <lb ed="X" n="0330b04"/><lb ed="R076" n="0895a10"/>理圆实宗。皆从浅以至深。故分为八。二十部者。按 <lb ed="X" n="0330b05"/><lb ed="R076" n="0895a11"/>异部宗轮论云。<persName>佛</persName>涅槃後。百有馀年。<name role="" type="person">摩竭陀国</name>。俱 <lb ed="X" n="0330b06"/><lb ed="R076" n="0895a12"/>苏摩城。王号无忧。统摄赡部。感一白盖。化洽人神。 <lb ed="X" n="0330b07"/><lb ed="R076" n="0895a13"/>是时<persName>佛</persName>法大众初破<note place="inline">破即分也</note>。谓因龙象。边鄙。多闻。大 <lb ed="X" n="0330b08"/><lb ed="R076" n="0895a14"/>德四众。共议无常。苦。空。无我。涅槃寂静。五事不同。 <lb ed="X" n="0330b09"/><lb ed="R076" n="0895a15"/>分为两部。一大众部<note place="inline">老小同会共集律部</note>。二上座部<note place="inline">唯老宿人同会 <lb ed="X" n="0330b10"/><lb ed="R076" n="0895a16"/>共出律部</note>。从大众部流出八部。合有九部。一大众部。二 <lb ed="X" n="0330b11"/><lb ed="R076" n="0895a17"/>一说部<note place="inline">所执与大众部同。故云一也</note>。三说出世部<note place="inline">说诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。皆是出世</note>。 <lb ed="X" n="0330b12"/><lb ed="R076" n="0895a18"/>四鸡胤部<note place="inline">是谓律主姓也</note>。五多闻部<note place="inline">谓律主有多闻智也</note>。六说假部 <lb ed="X" n="0330b13"/><lb ed="R076" n="0895b01"/><note place="inline">谓蕴处界。皆非实有</note>。七<name role="" type="person">制多山</name>部<note place="inline">律主居处也</note>。八西山住部<note place="inline">亦律主居 <lb ed="X" n="0330b14"/><lb ed="R076" n="0895b02"/>处也</note>。九北山住部<note place="inline">亦律主居处也</note>。从上座部份为两部。一说 <lb ed="X" n="0330b15"/><lb ed="R076" n="0895b03"/>一切有部<note place="inline">又名一切语言。谓律主执三世有。名一切语言也</note>。二即上座部。 <lb ed="X" n="0330b16"/><lb ed="R076" n="0895b04"/>转名雪山部<note place="inline">即律主行处也</note>。从说一切有部。辗转流出九 <lb ed="X" n="0330b17"/><lb ed="R076" n="0895b05"/>部。共前根本两部。成十一部。一说一切有部。二雪 <lb ed="X" n="0330b18"/><lb ed="R076" n="0895b06"/>山部。三犊子部<note place="inline">律主姓也</note>。四法上部<note place="inline">律主名也</note>。五贤胄部<note place="inline">律主 <lb ed="X" n="0330b19"/><lb ed="R076" n="0895b07"/>名也</note>。六正量部<note place="inline">又名一切所贵。律主为通人所重也</note>。七密林山部<note place="inline">律主居处 <lb ed="X" n="0330b20"/><lb ed="R076" n="0895b08"/>也</note>。八化地部<note place="inline">名能射。又名不可弃。律主初生。母弃于井。父追寻之。虽坠不夭。故云不可 <lb ed="X" n="0330b21"/><lb ed="R076" n="0895b09"/>弃</note>。九法藏部<note place="inline">律主名也</note>。十饮光部<note place="inline">又名迦葉律主姓也</note>。十一经量 <lb ed="X" n="0330b22"/><lb ed="R076" n="0895b10"/>部<note place="inline">又名修妒路。律主执修妒路義也</note>。共前九部。成二十部。一我法 <lb ed="X" n="0330b23"/><lb ed="R076" n="0895b11"/>俱有宗摄五部之義者。因释一颂。我法俱有执義。 <lb ed="X" n="0330b24"/><lb ed="R076" n="0895b12"/>不同前二部意。从犊子部。流出法上等四部。由此 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330c" n="0330c"/> <lb ed="X" n="0330c01"/><lb ed="R076" n="0895b13"/>五部执義皆同。所释颂者。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0330c0101" n="0330c0101"/><anchor xml:id="beg0330c0101" n="0330c0101"/>已<anchor xml:id="end0330c0101"/>解脱更堕。堕由贪 <lb ed="X" n="0330c02"/><lb ed="R076" n="0895b14"/>复还。获安喜所乐。随乐行至乐。是明我法俱有之 <lb ed="X" n="0330c03"/><lb ed="R076" n="0895b15"/>義。前二句。释有我。後二句。释有法。二法有我无宗 <lb ed="X" n="0330c04"/><lb ed="R076" n="0895b16"/>摄三部者。说一切有部云。诸是有者。皆二所摄。一 <lb ed="X" n="0330c05"/><lb ed="R076" n="0895b17"/>名。二色<note place="inline">彼以名色为法</note>。又云无转变诸蕴。有出世静虑。是 <lb ed="X" n="0330c06"/><lb ed="R076" n="0895b18"/>以诸蕴为我。故云我无。静虑为法。故云法有。更兼 <lb ed="X" n="0330c07"/><lb ed="R076" n="0896a01"/>化地部末一分者。诸部皆有。本宗同義。末宗异義。 <lb ed="X" n="0330c08"/><lb ed="R076" n="0896a02"/>有相合处。故亦取之。三法无去来宗摄七全部者。 <lb ed="X" n="0330c09"/><lb ed="R076" n="0896a03"/>大众部云。过去未来非实有体。馀部皆同。故亦摄 <lb ed="X" n="0330c10"/><lb ed="R076" n="0896a04"/>之。四现通假实宗摄说假部者。彼云诸行相待。展 <lb ed="X" n="0330c11"/><lb ed="R076" n="0896a05"/>转和合。假名为苦。由福故得圣道。道不可修。道不 <lb ed="X" n="0330c12"/><lb ed="R076" n="0896a06"/>可壞。是以苦谛为假。道谛为实。经部末一分。義同 <lb ed="X" n="0330c13"/><lb ed="R076" n="0896a07"/>此部。五俗妄真实宗即说出世部者。彼云。道因声 <lb ed="X" n="0330c14"/><lb ed="R076" n="0896a08"/>起。苦能引道。是以苦谛为俗妄。道谛为真实。六诸 <lb ed="X" n="0330c15"/><lb ed="R076" n="0896a09"/>法但名宗即一说部者。彼云。<persName>佛</persName>一切时不说名等。 <lb ed="X" n="0330c16"/><lb ed="R076" n="0896a10"/>常在定故。然诸有情。为说名等。欢喜踊跃。一刹那 <lb ed="X" n="0330c17"/><lb ed="R076" n="0896a11"/>心。了一切法。一刹那心。相应般若。知一切法。是谓 <lb ed="X" n="0330c18"/><lb ed="R076" n="0896a12"/>诸法但有其名。七八两宗不摄部者。唯属大乘故。 <lb ed="X" n="0330c19"/><lb ed="R076" n="0896a13"/>此论旨趣。即第八宗者。谓此论题。虽名百法。是唯 <lb ed="X" n="0330c20"/><lb ed="R076" n="0896a14"/>识義。唯识之理。即圆成实。故与应理圆实宗同。深 <lb ed="X" n="0330c21"/><lb ed="R076" n="0896a15"/>密三时者。解深密经。乃第三时说。所诠之旨。空有 <lb ed="X" n="0330c22"/><lb ed="R076" n="0896a16"/>双彰。中道教也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0330c23"/><lb ed="R076" n="0896a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0330c2301">何等一切法。云何为无我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0330c24"/><lb ed="R076" n="0896a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0330c2401">註 问有五种。谓利乐有情问。不解问。愚痴问。试 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331a" n="0331a"/> <lb ed="X" n="0331a01"/><lb ed="R076" n="0896b01"/>验问。轻触问。此即利乐有情问也。</p> <lb ed="X" n="0331a02"/><lb ed="R076" n="0896b02"/><p xml:id="pX48p0331a0201">赘 不解愚痴。是本分问。试验轻触。是慢彼问。利 <lb ed="X" n="0331a03"/><lb ed="R076" n="0896b03"/>乐有情。方便问也。此中发问。唯利乐有情。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0331a04"/><lb ed="R076" n="0896b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331a0401">一切法者。略有五种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0331a05"/><lb ed="R076" n="0896b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0331a0501">註 此总标诸法也。称理言之。实有无量。以众生 <lb ed="X" n="0331a06"/><lb ed="R076" n="0896b06"/>性欲无量。是以瑜伽始五识身。历至法界六百六 <lb ed="X" n="0331a07"/><lb ed="R076" n="0896b07"/>十等法。今言五位百法。岂非要略乎。故云略有五 <lb ed="X" n="0331a08"/><lb ed="R076" n="0896b08"/>种。自此至真如无为。总答初问。</p> <lb ed="X" n="0331a09"/><lb ed="R076" n="0896b09"/><p xml:id="pX48p0331a0901">赘 始五识身。历至法界六百六十等法者。擧十 <lb ed="X" n="0331a10"/><lb ed="R076" n="0896b10"/>七地中首尾。以摄中间诸地。十七地者。一五识身 <lb ed="X" n="0331a11"/><lb ed="R076" n="0896b11"/>相应地。二意地。三有寻有伺地。四无寻唯伺地。五 <lb ed="X" n="0331a12"/><lb ed="R076" n="0896b12"/>无寻无伺地。六三摩呬多地。七非三摩呬多地。八 <lb ed="X" n="0331a13"/><lb ed="R076" n="0896b13"/>有心地。九无心地。十闻所成地。十一思所成地。十 <lb ed="X" n="0331a14"/><lb ed="R076" n="0896b14"/>二修所成地。十三声闻地。十四独觉地。十五菩萨 <lb ed="X" n="0331a15"/><lb ed="R076" n="0896b15"/>地。十六有馀依地。十七无馀依地。此无馀依地。唯 <lb ed="X" n="0331a16"/><lb ed="R076" n="0896b16"/>有淸净真如。名为法界。故云历至法界也。以十七 <lb ed="X" n="0331a17"/><lb ed="R076" n="0896b17"/>地中所摄诸数太廣。今取百法。故名为略。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0331a18"/><lb ed="R076" n="0896b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331a1801">一者心法。二者心所有法。三者色法。四者心不相应 <lb ed="X" n="0331a19"/><lb ed="R076" n="0897a01"/>行法。五者无为法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0331a20"/><lb ed="R076" n="0897a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0331a2001">註 心法者。总有六義。一集起名心。唯属第八。集 <lb ed="X" n="0331a21"/><lb ed="R076" n="0897a03"/>诸种子。起现行故。二积集名心。属前七转识。能熏 <lb ed="X" n="0331a22"/><lb ed="R076" n="0897a04"/>积集诸法种故。或集起属前七转。现行共集熏起 <lb ed="X" n="0331a23"/><lb ed="R076" n="0897a05"/>种故。或积集名心。属于第八。含藏积集诸法种故。 <lb ed="X" n="0331a24"/><lb ed="R076" n="0897a06"/>三缘虑名心。俱能缘虑自分境故。四或名为识。了 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331b" n="0331b"/> <lb ed="X" n="0331b01"/><lb ed="R076" n="0897a07"/>别義故。五或名为意。等无间故。六或第八名心。第 <lb ed="X" n="0331b02"/><lb ed="R076" n="0897a08"/>七名意。前六名识。斯皆心分也。</p> <lb ed="X" n="0331b03"/><lb ed="R076" n="0897a09"/><p xml:id="pX48p0331b0301">赘 集起积集。虽于第八前七两转互说。而于实 <lb ed="X" n="0331b04"/><lb ed="R076" n="0897a10"/>義。各有所长。缘于积者藏義。集者会義。故集起在 <lb ed="X" n="0331b05"/><lb ed="R076" n="0897a11"/>现行上说。积集在种子上说。今言集起名心属第 <lb ed="X" n="0331b06"/><lb ed="R076" n="0897a12"/>八者。以能生起诸现行也。积集名心属前七者。以 <lb ed="X" n="0331b07"/><lb ed="R076" n="0897a13"/>能熏成诸法种也。又说集起属前七者。是说现行 <lb ed="X" n="0331b08"/><lb ed="R076" n="0897a14"/>共集为能熏也。积集名心属第八者。说彼含藏积 <lb ed="X" n="0331b09"/><lb ed="R076" n="0897a15"/>集种也。或名为意者。意有恒转等无间意。故将八 <lb ed="X" n="0331b10"/><lb ed="R076" n="0897a16"/>识前灭後生时。两头相等。中间无间。依意立名耳。 <lb ed="X" n="0331b11"/><lb ed="R076" n="0897a17"/>馀如文释。</p> <lb ed="X" n="0331b12"/><lb ed="R076" n="0897a18"/><p xml:id="pX48p0331b1201">註 言心所有法者。具三義故。一恒依心起。二与 <lb ed="X" n="0331b13"/><lb ed="R076" n="0897b01"/>心相应。三繫属于心。具此三義。名为心所。要心为 <lb ed="X" n="0331b14"/><lb ed="R076" n="0897b02"/>依。方得起故。触等恒与心相应故。既云与心相应。 <lb ed="X" n="0331b15"/><lb ed="R076" n="0897b03"/>盖心不与心自相应故。心非心所故。他性相应。非 <lb ed="X" n="0331b16"/><lb ed="R076" n="0897b04"/>自性故。相应之義有四。谓时。依。所缘。及事。皆同。乃 <lb ed="X" n="0331b17"/><lb ed="R076" n="0897b05"/>相应也。触等看与何心生时。便属彼心之触等故。 <lb ed="X" n="0331b18"/><lb ed="R076" n="0897b06"/>如次为三義也。</p> <lb ed="X" n="0331b19"/><lb ed="R076" n="0897b07"/><p xml:id="pX48p0331b1901">赘 此释心所与心相应義。相应之義有四者。谓 <lb ed="X" n="0331b20"/><lb ed="R076" n="0897b08"/>心王心所同时起。同所依根。同所缘境。同一自证 <lb ed="X" n="0331b21"/><lb ed="R076" n="0897b09"/>分体事。故名相应。言如次为三義者。从要心为依 <lb ed="X" n="0331b22"/><lb ed="R076" n="0897b10"/>下。是一者恒依心起義。触等恒与下。是第二与心 <lb ed="X" n="0331b23"/><lb ed="R076" n="0897b11"/>相应義。触等看与下。是第三繫属于心義。故云如 <lb ed="X" n="0331b24"/><lb ed="R076" n="0897b12"/>次。</p> <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331c" n="0331c"/> <lb ed="X" n="0331c01"/><lb ed="R076" n="0897b13"/><p xml:id="pX48p0331c0101">註 色法者。识之所依所缘。乃五根五境质碍之 <lb ed="X" n="0331c02"/><lb ed="R076" n="0897b14"/>色。亦名有对色。以能所造八法而成。乃十有色也。 <lb ed="X" n="0331c03"/><lb ed="R076" n="0897b15"/>无对色。即法处色也。</p> <lb ed="X" n="0331c04"/><lb ed="R076" n="0897b16"/><p xml:id="pX48p0331c0401">赘 能所八法者。能造地水火风四法。所造色香 <lb ed="X" n="0331c05"/><lb ed="R076" n="0897b17"/>味触四法。能所共成。故有所依五根。所缘五境。名 <lb ed="X" n="0331c06"/><lb ed="R076" n="0897b18"/>十有色。法处色者。意识所缘法尘。唯影无质。故云 <lb ed="X" n="0331c07"/><lb ed="R076" n="0898a01"/>无对。</p> <lb ed="X" n="0331c08"/><lb ed="R076" n="0898a02"/><p xml:id="pX48p0331c0801">註 言不相应行法者。行蕴有二。一相应行。即心 <lb ed="X" n="0331c09"/><lb ed="R076" n="0898a03"/>所法。二不相应行。即始自得。终至不和合性。二十 <lb ed="X" n="0331c10"/><lb ed="R076" n="0898a04"/>四法是也。</p> <lb ed="X" n="0331c11"/><lb ed="R076" n="0898a05"/><p xml:id="pX48p0331c1101">赘 行蕴有二者。一相应行。即诸心所。二不相应 <lb ed="X" n="0331c12"/><lb ed="R076" n="0898a06"/>行。即此得等。谓五十一心所法中。除去受想二蕴。 <lb ed="X" n="0331c13"/><lb ed="R076" n="0898a07"/>有四十九数。共得等二十四法。则有七十三法。总 <lb ed="X" n="0331c14"/><lb ed="R076" n="0898a08"/>名行蕴。故说行蕴有二。又名不相应者。以非能缘。 <lb ed="X" n="0331c15"/><lb ed="R076" n="0898a09"/>不与心相应。无质碍故。不与色相应。有生灭故。不 <lb ed="X" n="0331c16"/><lb ed="R076" n="0898a10"/>与无为相应。</p> <lb ed="X" n="0331c17"/><lb ed="R076" n="0898a11"/><p xml:id="pX48p0331c1701">註 言无为法者。即不生不灭。无去无来。非彼非 <lb ed="X" n="0331c18"/><lb ed="R076" n="0898a12"/>此。绝得绝失。简异有为。无造作故。名曰无为也。</p> <lb ed="X" n="0331c19"/><lb ed="R076" n="0898a13"/><p xml:id="pX48p0331c1901">赘 简异有为者。有为有三。一现所知法。谓色心 <lb ed="X" n="0331c20"/><lb ed="R076" n="0898a14"/>等。各别显现。众所知故。是有为法。二现受用法。谓 <lb ed="X" n="0331c21"/><lb ed="R076" n="0898a15"/>甁衣等。甁可受物。衣可覆身。是有为法。三有作用 <lb ed="X" n="0331c22"/><lb ed="R076" n="0898a16"/>法。谓眼耳等。眼等各有发识作用。是有为法。无为 <lb ed="X" n="0331c23"/><lb ed="R076" n="0898a17"/>非上三种。故云简异有为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0331c24"/><lb ed="R076" n="0898a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331c2401">一切最勝故。与此相应故。二所现影故。三位差别故。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332a" n="0332a"/> <lb ed="X" n="0332a01"/><lb ed="R076" n="0898b01"/>四所显示故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332a02"/><lb ed="R076" n="0898b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332a0201">註 言初心法八种。造善造恶。五趣轮转。乃至成 <lb ed="X" n="0332a03"/><lb ed="R076" n="0898b03"/><persName>佛</persName>。皆此心也。有为法中。此最勝故。所以先言。言与 <lb ed="X" n="0332a04"/><lb ed="R076" n="0898b04"/>此相应故者。谓此心所。与其心王。常相应故。望于 <lb ed="X" n="0332a05"/><lb ed="R076" n="0898b05"/>心王。此即为劣。先勝後劣。所以次明。所现影故者。 <lb ed="X" n="0332a06"/><lb ed="R076" n="0898b06"/>即前色法。谓此色法。不能自起。要藉前二所变现 <lb ed="X" n="0332a07"/><lb ed="R076" n="0898b07"/>故。自证虽变。不能亲缘。故置影言。简其见分。亦自 <lb ed="X" n="0332a08"/><lb ed="R076" n="0898b08"/>证变。则非是影。或与自证通为本质故。或简受所 <lb ed="X" n="0332a09"/><lb ed="R076" n="0898b09"/>引色。非识变影。第六缘时。以彼为质。质从影摄。前 <lb ed="X" n="0332a10"/><lb ed="R076" n="0898b10"/>二能变。此为所变。先能後所。故次言之。分位差别 <lb ed="X" n="0332a11"/><lb ed="R076" n="0898b11"/>者。谓此不相应行。不能自起。藉前三位差别假立。 <lb ed="X" n="0332a12"/><lb ed="R076" n="0898b12"/>前三是实。此一为假。所以第四明之。言所显示者。 <lb ed="X" n="0332a13"/><lb ed="R076" n="0898b13"/>此第五无为之法。乃有六种。谓此无为。体性甚深。 <lb ed="X" n="0332a14"/><lb ed="R076" n="0898b14"/>若不约事以明。无由彰显。故藉前四断染成净之 <lb ed="X" n="0332a15"/><lb ed="R076" n="0898b15"/>所显示。前四有为。此即无为。先有後无。所以最後 <lb ed="X" n="0332a16"/><lb ed="R076" n="0898b16"/>明也。</p> <lb ed="X" n="0332a17"/><lb ed="R076" n="0898b17"/><p xml:id="pX48p0332a1701">赘 此中总释五位名義次序。前二位中。勝劣次 <lb ed="X" n="0332a18"/><lb ed="R076" n="0898b18"/>序。兼第三位。能所次序。通前四位。实假次序。总此 <lb ed="X" n="0332a19"/><lb ed="R076" n="0899a01"/>五位。有无次序。第三位中。言自证虽变。不能亲缘 <lb ed="X" n="0332a20"/><lb ed="R076" n="0899a02"/>者。简第八识自见分缘。以第八见分缘根身等法。 <lb ed="X" n="0332a21"/><lb ed="R076" n="0899a03"/>是亲缘故。亦非转识各见分缘。以此转识各自证 <lb ed="X" n="0332a22"/><lb ed="R076" n="0899a04"/>分。托彼第八所变相分。以为本质。自变相分。令自 <lb ed="X" n="0332a23"/><lb ed="R076" n="0899a05"/>见分。得亲缘故。是说第八自证虽变。唯见分缘。故 <lb ed="X" n="0332a24"/><lb ed="R076" n="0899a06"/>置影言。或说八识各自证分。虽变色法。唯见分缘。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332b" n="0332b"/> <lb ed="X" n="0332b01"/><lb ed="R076" n="0899a07"/>自证不缘。故置影言。简其见分非是影者。见是能 <lb ed="X" n="0332b02"/><lb ed="R076" n="0899a08"/>变。不得言影。或与自证通为本质者。谓诸转识。各 <lb ed="X" n="0332b03"/><lb ed="R076" n="0899a09"/>自证分。托质变时。通以第八见分。及所变相分。为 <lb ed="X" n="0332b04"/><lb ed="R076" n="0899a10"/>本质故。虽前五识不起分别。无本质名。所缘亲相 <lb ed="X" n="0332b05"/><lb ed="R076" n="0899a11"/>分。亦托彼变故。又言或简受所引色。非识变影者。 <lb ed="X" n="0332b06"/><lb ed="R076" n="0899a12"/>谓受戒时。不从质起。故不名影。唯从第六分别心 <lb ed="X" n="0332b07"/><lb ed="R076" n="0899a13"/>起。无本质故。彼所变色。但从影摄。不即是影。是故 <lb ed="X" n="0332b08"/><lb ed="R076" n="0899a14"/>简之。馀義如文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b09"/><lb ed="R076" n="0899a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b0901">如是次第。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b10"/><lb ed="R076" n="0899a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1001">註 此结答也。由上如是勝劣。能所。实假。有无。故 <lb ed="X" n="0332b11"/><lb ed="R076" n="0899a17"/>云如是次第。此略结上文。总标五位章门。下乃备 <lb ed="X" n="0332b12"/><lb ed="R076" n="0899a18"/>列百法名数也。</p> <lb ed="X" n="0332b13"/><lb ed="R076" n="0899b01"/><p xml:id="pX48p0332b1301">赘 勝是心王。劣是心所。王所为能。色法为所。色 <lb ed="X" n="0332b14"/><lb ed="R076" n="0899b02"/>心实有。不相应行。依实假立。前四有为。後一无为。 <lb ed="X" n="0332b15"/><lb ed="R076" n="0899b03"/>故云勝劣。能所。实假。有无。如是次第。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b16"/><lb ed="R076" n="0899b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b1601">第一心法。略有八种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b17"/><lb ed="R076" n="0899b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1701">註 此总标。下别列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b18"/><lb ed="R076" n="0899b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b1801">一眼识。二耳识。三鼻识。四舌识。五身识。六意识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332b19"/><lb ed="R076" n="0899b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1901">註 随根立名。具五義故。谓依。发。属。助。如。除根发 <lb ed="X" n="0332b20"/><lb ed="R076" n="0899b08"/>之识。馀四皆依根之识等。依主也。根发。依士也。虽 <lb ed="X" n="0332b21"/><lb ed="R076" n="0899b09"/>六识身。皆依意转。此随不共意识。名依发等。故五 <lb ed="X" n="0332b22"/><lb ed="R076" n="0899b10"/>识无相滥矣。盖兼未自在位言之耳。或唯依意。故 <lb ed="X" n="0332b23"/><lb ed="R076" n="0899b11"/>名意识。辨识得名。心意非例。</p> <lb ed="X" n="0332b24"/><lb ed="R076" n="0899b12"/><p xml:id="pX48p0332b2401">赘 四皆依根之识等者。谓依根。属根。助根。如根。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332c" n="0332c"/> <lb ed="X" n="0332c01"/><lb ed="R076" n="0899b13"/>皆以所依所属等根为主。能依等识。即为客義。是 <lb ed="X" n="0332c02"/><lb ed="R076" n="0899b14"/>为能所依彰依主释。除根发之识者。谓不得言发 <lb ed="X" n="0332c03"/><lb ed="R076" n="0899b15"/>根之识。唯当言根所发识。根虽能发。根得父名而 <lb ed="X" n="0332c04"/><lb ed="R076" n="0899b16"/>劣。识是所发。识得子名而勝。眼由有识。名眼缘色。 <lb ed="X" n="0332c05"/><lb ed="R076" n="0899b17"/>依勝得名。即勝劣依彰依士释也。虽六下。谓前五 <lb ed="X" n="0332c06"/><lb ed="R076" n="0899b18"/>识。亦依意为染净依缘。前五方生。而第六识独名 <lb ed="X" n="0332c07"/><lb ed="R076" n="0900a01"/>意识者。以前五各将所属之根为名。亦显意识不 <lb ed="X" n="0332c08"/><lb ed="R076" n="0900a02"/>共。故不相滥。心意非例者。谓他处言。心意识三。该 <lb ed="X" n="0332c09"/><lb ed="R076" n="0900a03"/>八种识。此名意识。唯诠第六。非同他处。心诠第八。 <lb ed="X" n="0332c10"/><lb ed="R076" n="0900a04"/>意诠第七。识诠前六。故云非例。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332c11"/><lb ed="R076" n="0900a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332c1101">七末那识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332c12"/><lb ed="R076" n="0900a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332c1201">註 华言意识。如藏识名。识即意故。第六意识。如 <lb ed="X" n="0332c13"/><lb ed="R076" n="0900a07"/>眼识名。识异意故。然诸圣教。恐此滥彼。故于第七。 <lb ed="X" n="0332c14"/><lb ed="R076" n="0900a08"/>但立意名。又以简心之与识。以积集了别。劣馀识 <lb ed="X" n="0332c15"/><lb ed="R076" n="0900a09"/>故。或欲显此与彼意识为近所依。故但立意名耳。</p> <lb ed="X" n="0332c16"/><lb ed="R076" n="0900a10"/><p xml:id="pX48p0332c1601">赘 末那云意。故名意识。识即意故者。意是业用。 <lb ed="X" n="0332c17"/><lb ed="R076" n="0900a11"/>识是其体。体持业用。持业释也。藏识亦尔。故云如 <lb ed="X" n="0332c18"/><lb ed="R076" n="0900a12"/>藏识名。识异意故者。意是所依根。识是能依识。能 <lb ed="X" n="0332c19"/><lb ed="R076" n="0900a13"/>所依彰。依主释也。眼识亦尔。故云如眼识名。又以 <lb ed="X" n="0332c20"/><lb ed="R076" n="0900a14"/>简心下。谓心是第八。有积集義。识是前六。有了别 <lb ed="X" n="0332c21"/><lb ed="R076" n="0900a15"/>義。七但名意。以无积集了别。故云劣馀识也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332c22"/><lb ed="R076" n="0900a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332c2201">八阿赖耶识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0332c23"/><lb ed="R076" n="0900a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332c2301">註 华言藏识。能含藏诸种故。又具三藏義故。谓 <lb ed="X" n="0332c24"/><lb ed="R076" n="0900a18"/>能藏。所藏。执藏也。与杂染互为缘故。有情执为自 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333a" n="0333a"/> <lb ed="X" n="0333a01"/><lb ed="R076" n="0900b01"/>内我故。由斯三義。而得藏名。藏即识也。</p> <lb ed="X" n="0333a02"/><lb ed="R076" n="0900b02"/><p xml:id="pX48p0333a0201">赘 与杂染互为缘者。释能所藏也。持种義边。名 <lb ed="X" n="0333a03"/><lb ed="R076" n="0900b03"/>为能藏。是诸法与识为缘。受熏義边。名为所藏。是 <lb ed="X" n="0333a04"/><lb ed="R076" n="0900b04"/>识与诸法为缘。有情执为自内我者。释执藏也。以 <lb ed="X" n="0333a05"/><lb ed="R076" n="0900b05"/>第七识念念执为自内我故。藏即识者。藏是业用。 <lb ed="X" n="0333a06"/><lb ed="R076" n="0900b06"/>识是其体。体持业用。持业释也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333a07"/><lb ed="R076" n="0900b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333a0701">第二心所有法。略有五十一种。分为六位。一遍行有 <lb ed="X" n="0333a08"/><lb ed="R076" n="0900b08"/>五。二别境有五。三善有十一。四烦恼有六。五随烦恼 <lb ed="X" n="0333a09"/><lb ed="R076" n="0900b09"/>有二十。六不定有四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333a10"/><lb ed="R076" n="0900b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333a1001">註 此擧总数以标列章门。下乃随章列名。言遍 <lb ed="X" n="0333a11"/><lb ed="R076" n="0900b11"/>行者。遍四一切。心得行故。谓三性。八识。九地。一切 <lb ed="X" n="0333a12"/><lb ed="R076" n="0900b12"/>时。俱能遍故。言别境者。别别缘境而得生故。所缘 <lb ed="X" n="0333a13"/><lb ed="R076" n="0900b13"/>之境则有四。乃所乐之境。决定境。曾习境。所观境。 <lb ed="X" n="0333a14"/><lb ed="R076" n="0900b14"/>各缘不同。故云别境。解现下文。言善十一者。唯善 <lb ed="X" n="0333a15"/><lb ed="R076" n="0900b15"/>心中。可得生故。此世他世。俱顺益故。性離<g ref="#CB00985">愆</g>秽。勝 <lb ed="X" n="0333a16"/><lb ed="R076" n="0900b16"/>过恶故。言烦恼者。性是根本烦恼摄故。又能生随 <lb ed="X" n="0333a17"/><lb ed="R076" n="0900b17"/>惑。名为根本。烦。扰也。恼。乱也。扰乱有情。恒处生死 <lb ed="X" n="0333a18"/><lb ed="R076" n="0900b18"/>也。言随烦恼者。随他根本烦恼分位差别。等流性 <lb ed="X" n="0333a19"/><lb ed="R076" n="0901a01"/>故。此亦见下文。言不定者。由不同前五位心所。于 <lb ed="X" n="0333a20"/><lb ed="R076" n="0901a02"/>善染等。皆不定故。非如触等。定遍心故。非如欲等。 <lb ed="X" n="0333a21"/><lb ed="R076" n="0901a03"/>定遍地故。不立定名也。</p> <lb ed="X" n="0333a22"/><lb ed="R076" n="0901a04"/><p xml:id="pX48p0333a2201">赘 遍四一切者。谓一切三性。一切八识。一切九 <lb ed="X" n="0333a23"/><lb ed="R076" n="0901a05"/>地。一切时。皆有触等五所。故云俱能遍故。所缘之 <lb ed="X" n="0333a24"/><lb ed="R076" n="0901a06"/>境有四者。于所乐境起欲。于决定境起勝解。于曾 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333b" n="0333b"/> <lb ed="X" n="0333b01"/><lb ed="R076" n="0901a07"/>习境起念。于所观境起定无慧。起慧无定。问。定慧 <lb ed="X" n="0333b02"/><lb ed="R076" n="0901a08"/>既同所观。何为别境。答。以定与慧。不俱起故。亦是 <lb ed="X" n="0333b03"/><lb ed="R076" n="0901a09"/>别境。随烦恼有二。一随差别性。即随根本烦恼分 <lb ed="X" n="0333b04"/><lb ed="R076" n="0901a10"/>位差别。假立其名。非实有体。二随等流性。即随根 <lb ed="X" n="0333b05"/><lb ed="R076" n="0901a11"/>本烦恼染类流故。各别有体。故名等流。触等定遍 <lb ed="X" n="0333b06"/><lb ed="R076" n="0901a12"/>心者。八识皆遍故。欲等定遍地者。九地皆遍故。悔 <lb ed="X" n="0333b07"/><lb ed="R076" n="0901a13"/>眠寻伺。是不定義。故云非如等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333b08"/><lb ed="R076" n="0901a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333b0801">一遍行五者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333b09"/><lb ed="R076" n="0901a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333b0901">註 此别标。下列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333b10"/><lb ed="R076" n="0901a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333b1001">一作意。二触。三受。四想。五思。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333b11"/><lb ed="R076" n="0901a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333b1101">註 言作意者。谓警觉应起心种为性。引心令趣 <lb ed="X" n="0333b12"/><lb ed="R076" n="0901a18"/>自境为业。触者。令心心所触境为性。受想思等所 <lb ed="X" n="0333b13"/><lb ed="R076" n="0901b01"/>依为业。受者。领纳顺违俱非境相为性。起欲为业。 <lb ed="X" n="0333b14"/><lb ed="R076" n="0901b02"/>能起合離非二欲故。亦云令心等起欢慼捨相。想 <lb ed="X" n="0333b15"/><lb ed="R076" n="0901b03"/>谓于境取像为性。施设种种名言为业。谓安立自 <lb ed="X" n="0333b16"/><lb ed="R076" n="0901b04"/>境分齐故。方能随起种种名言。思谓令心造作为 <lb ed="X" n="0333b17"/><lb ed="R076" n="0901b05"/>性。于善品等役心为业。谓能取境正因等相。驱役 <lb ed="X" n="0333b18"/><lb ed="R076" n="0901b06"/>自心。令造善等。</p> <lb ed="X" n="0333b19"/><lb ed="R076" n="0901b07"/><p xml:id="pX48p0333b1901">赘 凡言性者为体。业者为用。以诸心所各有体 <lb ed="X" n="0333b20"/><lb ed="R076" n="0901b08"/>性业用。一一别释。应起心种者。心从种起。于应起 <lb ed="X" n="0333b21"/><lb ed="R076" n="0901b09"/>者。作意令起故。趋自境者。心各有境。不趋馀境故。 <lb ed="X" n="0333b22"/><lb ed="R076" n="0901b10"/>令心触境者。心心所法。由有触心所。方能缘境故。 <lb ed="X" n="0333b23"/><lb ed="R076" n="0901b11"/>受所依者。受等心所。依触得生故。领纳顺违俱非 <lb ed="X" n="0333b24"/><lb ed="R076" n="0901b12"/>境者。谓领顺境时。令心欢而欲合。领违境时。令心 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333c" n="0333c"/> <lb ed="X" n="0333c01"/><lb ed="R076" n="0901b13"/>慼而欲離。领俱非境时。令心捨而非二。想取像者。 <lb ed="X" n="0333c02"/><lb ed="R076" n="0901b14"/>像从境起。言自像生。故云谓安等。正因等者。等于 <lb ed="X" n="0333c03"/><lb ed="R076" n="0901b15"/>邪因。正因即善。邪因不善。故云驱役自心。令造善 <lb ed="X" n="0333c04"/><lb ed="R076" n="0901b16"/>等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333c05"/><lb ed="R076" n="0901b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333c0501">二别境五者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333c06"/><lb ed="R076" n="0901b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333c0601">註 此别标。下列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333c07"/><lb ed="R076" n="0902a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333c0701">一欲。二勝解。三念。四三摩地。五慧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0333c08"/><lb ed="R076" n="0902a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333c0801">註 言欲者。于所乐境。希望为性。勤依为业。勝解 <lb ed="X" n="0333c09"/><lb ed="R076" n="0902a03"/>者。于决定境。印持为性。不可引转为业。谓邪正等 <lb ed="X" n="0333c10"/><lb ed="R076" n="0902a04"/>教理证力。于所取境审决印持。由此异缘不能引 <lb ed="X" n="0333c11"/><lb ed="R076" n="0902a05"/>转故。若犹豫境。勝解全无。勝即是解。念者。于曾习 <lb ed="X" n="0333c12"/><lb ed="R076" n="0902a06"/>境令心明记不忘为性。定依为业。谓数忆持曾所 <lb ed="X" n="0333c13"/><lb ed="R076" n="0902a07"/>受境。令不忘失。能引定故。三摩地者。此云等持。于 <lb ed="X" n="0333c14"/><lb ed="R076" n="0902a08"/>所观境。令心专注不散为性。智依为业。谓观得失 <lb ed="X" n="0333c15"/><lb ed="R076" n="0902a09"/>俱非境中。由定令心专注不散。依斯便有抉择智 <lb ed="X" n="0333c16"/><lb ed="R076" n="0902a10"/>生。心专注言。显所欲住。即便能住。非唯一境。不尔。 <lb ed="X" n="0333c17"/><lb ed="R076" n="0902a11"/>见道历观诸谛。前後境别。应无等持也。言慧者。于 <lb ed="X" n="0333c18"/><lb ed="R076" n="0902a12"/>所观境。拣择为性。断疑为业。谓观得失俱非境中。 <lb ed="X" n="0333c19"/><lb ed="R076" n="0902a13"/>由慧推求。得决定故。上言解现下文者。義在此耳。</p> <lb ed="X" n="0333c20"/><lb ed="R076" n="0902a14"/><p xml:id="pX48p0333c2001">赘 别释别境五所。体性业用。欲与乐俱。故境为 <lb ed="X" n="0333c21"/><lb ed="R076" n="0902a15"/>所乐。精进勇猛。根于乐欲故勤依为业。勝即解者。 <lb ed="X" n="0333c22"/><lb ed="R076" n="0902a16"/>勝是用。解是体。云勝即解。持业释也。曾习为过去。 <lb ed="X" n="0333c23"/><lb ed="R076" n="0902a17"/>明记<anchor xml:id="nkr_note_add_0333c2301" n="0333c2301"/><anchor xml:id="beg0333c2301" n="0333c2301"/>已<anchor xml:id="end0333c2301"/>往为念。由数忆持。摄心从境。故能引定。心 <lb ed="X" n="0333c24"/><lb ed="R076" n="0902a18"/>专注言下。谓不长随一境不移。但令心定。境任往 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334a" n="0334a"/> <lb ed="X" n="0334a01"/><lb ed="R076" n="0902b01"/>来。如缘色定。不缘馀声。色灭声临。即缘声定。不随 <lb ed="X" n="0334a02"/><lb ed="R076" n="0902b02"/>色转。如镜对像。像自往来。光不随转。故说专注。非 <lb ed="X" n="0334a03"/><lb ed="R076" n="0902b03"/>唯一境。言等持者。即定也。馀義如文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0334a04"/><lb ed="R076" n="0902b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0334a0401">三善十一者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0334a05"/><lb ed="R076" n="0902b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0334a0501">註 此标章。下列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0334a06"/><lb ed="R076" n="0902b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0334a0601">一信。二精进。三惭。四愧。五无贪。六无嗔。七无痴。八轻 <lb ed="X" n="0334a07"/><lb ed="R076" n="0902b07"/>安。九不放逸。十行捨。十一不害。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0334a08"/><lb ed="R076" n="0902b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0334a0801">註 言信者。于实德能。深忍乐欲。心净为性。对治 <lb ed="X" n="0334a09"/><lb ed="R076" n="0902b09"/>不信。乐善为业。谓于诸法实事理中。深信忍故。于 <lb ed="X" n="0334a10"/><lb ed="R076" n="0902b10"/>三宝真净德中。深信乐故。于一切世出世善。深信 <lb ed="X" n="0334a11"/><lb ed="R076" n="0902b11"/>有力。能得能成。起希望故。此三种信也。言心净为 <lb ed="X" n="0334a12"/><lb ed="R076" n="0902b12"/>性者。谓此性澄淸。能净心等。如水淸珠。能淸浊水。 <lb ed="X" n="0334a13"/><lb ed="R076" n="0902b13"/>故云心净为性也。言精进者。于善恶品修断事中。 <lb ed="X" n="0334a14"/><lb ed="R076" n="0902b14"/>勇悍为性。对治懈怠满善为业。谓善品修。恶品断。 <lb ed="X" n="0334a15"/><lb ed="R076" n="0902b15"/>勇表勝进。简诸染法。捍表精纯。简净无记。又云勇 <lb ed="X" n="0334a16"/><lb ed="R076" n="0902b16"/>而无怯。捍而无惧。言满善者。圆了善事。名为满善。 <lb ed="X" n="0334a17"/><lb ed="R076" n="0902b17"/>故三根为作善。此名满善。能满彼故。或曰。唯识论 <lb ed="X" n="0334a18"/><lb ed="R076" n="0902b18"/>言。精进一法。在三根後。百法则信後即言。何耶。曰。 <lb ed="X" n="0334a19"/><lb ed="R076" n="0903a01"/>唯识乃立依次第。此乃因依次第。盖信为欲依。欲 <lb ed="X" n="0334a20"/><lb ed="R076" n="0903a02"/>为勤依。故此信後。而便言勤。勤即精进也。但勤通 <lb ed="X" n="0334a21"/><lb ed="R076" n="0903a03"/>三性。精进唯善性摄也。立依者。谓根依精进立。捨 <lb ed="X" n="0334a22"/><lb ed="R076" n="0903a04"/>等三所。依四法立。理须合说故三根後方说精进。</p> <lb ed="X" n="0334a23"/><lb ed="R076" n="0903a05"/><p xml:id="pX48p0334a2301">赘 释十一善所体性业用。信有三种。谓忍实事 <lb ed="X" n="0334a24"/><lb ed="R076" n="0903a06"/>理。乐修净德。欲行诸善。如次为三。勇表勝进者。谓 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334b" n="0334b"/> <lb ed="X" n="0334b01"/><lb ed="R076" n="0903a07"/>坚猛。有势。有勤。有勇。不同染法之情沉。捍表精纯 <lb ed="X" n="0334b02"/><lb ed="R076" n="0903a08"/>者谓加行。无下。无退。无足。故非无记之昏迷。言因 <lb ed="X" n="0334b03"/><lb ed="R076" n="0903a09"/>依次第者。依信为因。而有欲。依欲为因。而有勤。故 <lb ed="X" n="0334b04"/><lb ed="R076" n="0903a10"/>此信後。即便言勤。勤即精进。问。既即精进。何不言 <lb ed="X" n="0334b05"/><lb ed="R076" n="0903a11"/>勤。答。勤通三性。精进唯善。故不言勤。言立依次第 <lb ed="X" n="0334b06"/><lb ed="R076" n="0903a12"/>者。谓无贪。无嗔。无痴。三种。依精进一法。立为善根。 <lb ed="X" n="0334b07"/><lb ed="R076" n="0903a13"/>不放逸。行捨。不害。三心所。依精进三根四法。假立 <lb ed="X" n="0334b08"/><lb ed="R076" n="0903a14"/>三名。故彼论中。于三根後。方说精进。</p> <lb ed="X" n="0334b09"/><lb ed="R076" n="0903a15"/><p xml:id="pX48p0334b0901">註 言惭者。依自法力崇重贤善为性。对治无惭 <lb ed="X" n="0334b10"/><lb ed="R076" n="0903a16"/>止息恶行为业。自法力者。自谓自身。法谓教法。言 <lb ed="X" n="0334b11"/><lb ed="R076" n="0903a17"/>我如是身。解如是法。敢作诸恶耶。言愧者。依世间 <lb ed="X" n="0334b12"/><lb ed="R076" n="0903a18"/>力。轻拒暴恶为性。对治无愧。止息恶行为业。世人 <lb ed="X" n="0334b13"/><lb ed="R076" n="0903b01"/>讥诃。名世间力。轻有恶者而不亲。拒恶法业而不 <lb ed="X" n="0334b14"/><lb ed="R076" n="0903b02"/>作也。言无贪者。于有有具。无著为性。对治贪著。作 <lb ed="X" n="0334b15"/><lb ed="R076" n="0903b03"/>善为业。言有有具者。上一有字。即三有之果。有具。 <lb ed="X" n="0334b16"/><lb ed="R076" n="0903b04"/>即三有之因。言无嗔者。于苦苦具无恚为性。对治 <lb ed="X" n="0334b17"/><lb ed="R076" n="0903b05"/>嗔恚作善为业。言苦苦具者。苦谓三苦。苦具者。苦 <lb ed="X" n="0334b18"/><lb ed="R076" n="0903b06"/>因。无痴者。于诸事理。明解为性。对治愚痴。作善为 <lb ed="X" n="0334b19"/><lb ed="R076" n="0903b07"/>业。言轻安者。远離粗重。调畅身心。堪任为性。对治 <lb ed="X" n="0334b20"/><lb ed="R076" n="0903b08"/>昏沉。转依为业。離重名轻。调畅身心名安。谓此伏 <lb ed="X" n="0334b21"/><lb ed="R076" n="0903b09"/>除能障定法。令所依止转安适故。言堪任者。有所 <lb ed="X" n="0334b22"/><lb ed="R076" n="0903b10"/>堪可。有所任受。言转依者。令所依身心。去粗重。得 <lb ed="X" n="0334b23"/><lb ed="R076" n="0903b11"/>安稳故。言不放逸者。精进三根。于所断修。防修为 <lb ed="X" n="0334b24"/><lb ed="R076" n="0903b12"/>性。对治放逸成满一切世出世善事为业。防修者。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334c" n="0334c"/> <lb ed="X" n="0334c01"/><lb ed="R076" n="0903b13"/>于所断恶。防令不起。于所修善。修令增长。言精进 <lb ed="X" n="0334c02"/><lb ed="R076" n="0903b14"/>三根者。此不放逸。即四法防修功能。非别有体。或 <lb ed="X" n="0334c03"/><lb ed="R076" n="0903b15"/>云。信等亦有防修功能。何不依立。曰。馀六比四。势 <lb ed="X" n="0334c04"/><lb ed="R076" n="0903b16"/>用微劣。故不依立。偏何微劣。非善根故。非遍<g ref="#CB15081">策</g>故。 <lb ed="X" n="0334c05"/><lb ed="R076" n="0903b17"/>言行捨者精进三根。令心平等。正直。无功用住。为 <lb ed="X" n="0334c06"/><lb ed="R076" n="0903b18"/>性。对治掉擧。静住为业。言行捨者。乃行蕴中捨。简 <lb ed="X" n="0334c07"/><lb ed="R076" n="0904a01"/>受蕴捨故。言令心平等等者。由捨。令心離昏掉时。 <lb ed="X" n="0334c08"/><lb ed="R076" n="0904a02"/>初心平等。次心正直。後无功用。此初中後差别之 <lb ed="X" n="0334c09"/><lb ed="R076" n="0904a03"/>位也。此亦即四法者。離彼四法。无别相用矣。何知 <lb ed="X" n="0334c10"/><lb ed="R076" n="0904a04"/>无别。曰。若能令静。即是四法。若所令静。即心等故。 <lb ed="X" n="0334c11"/><lb ed="R076" n="0904a05"/>或曰。既即四法。何须别立。曰。若不别立。隐此能故。 <lb ed="X" n="0334c12"/><lb ed="R076" n="0904a06"/>言不害者。于诸有情不为损恼。无嗔为性。能对治 <lb ed="X" n="0334c13"/><lb ed="R076" n="0904a07"/>害。悲愍为业。谓即无嗔。于有情所。不为损恼。假名 <lb ed="X" n="0334c14"/><lb ed="R076" n="0904a08"/>不害。无嗔。翻对断物命嗔。不害。但违损恼物害。无 <lb ed="X" n="0334c15"/><lb ed="R076" n="0904a09"/>嗔与乐。不害拔苦。此二粗。相差别。理实无嗔实有 <lb ed="X" n="0334c16"/><lb ed="R076" n="0904a10"/>自体。不害依彼一分假立。为显慈悲二相别故。利 <lb ed="X" n="0334c17"/><lb ed="R076" n="0904a11"/>乐有情。彼二勝故。</p> <lb ed="X" n="0334c18"/><lb ed="R076" n="0904a12"/><p xml:id="pX48p0334c1801">赘 惭者惭心。故云依自法力。愧者愧人。故云依 <lb ed="X" n="0334c19"/><lb ed="R076" n="0904a13"/>世间力。二法俱以止息恶行为业者。彼二业用。是 <lb ed="X" n="0334c20"/><lb ed="R076" n="0904a14"/>通相故。无贪等三。名为善根。以彼能生诸善法故。 <lb ed="X" n="0334c21"/><lb ed="R076" n="0904a15"/>轻安一法。唯定地有。欲界中无。论说欲界诸心心 <lb ed="X" n="0334c22"/><lb ed="R076" n="0904a16"/>所。犹阙轻安。名不定地。言非善根。非遍<g ref="#CB15081">策</g>者。谓信 <lb ed="X" n="0334c23"/><lb ed="R076" n="0904a17"/>等六法。非是无贪嗔痴之善根。亦非精进之遍<g ref="#CB15081">策</g>。 <lb ed="X" n="0334c24"/><lb ed="R076" n="0904a18"/>故不依彼。立不放逸。言简受蕴捨者。捨有二种。一 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335a" n="0335a"/> <lb ed="X" n="0335a01"/><lb ed="R076" n="0904b01"/>者捨受。二者捨行。而云行捨者。行蕴中捨。名为行 <lb ed="X" n="0335a02"/><lb ed="R076" n="0904b02"/>捨。又先有行。而後捨故。精进三根为行。无功用住 <lb ed="X" n="0335a03"/><lb ed="R076" n="0904b03"/>为捨。功用即行无即是捨。故以为性。捨義虽同。蕴 <lb ed="X" n="0335a04"/><lb ed="R076" n="0904b04"/>有差别。性又不同。捨受唯无记。行捨是善性。是故 <lb ed="X" n="0335a05"/><lb ed="R076" n="0904b05"/>简之。唯识论云。此十一法。三是假有。谓不放逸。捨。 <lb ed="X" n="0335a06"/><lb ed="R076" n="0904b06"/>及不害。義如前说。馀八是实。相用别故。谓依精进 <lb ed="X" n="0335a07"/><lb ed="R076" n="0904b07"/>三根四法。假立行捨。及不放逸。依无嗔善根。假立 <lb ed="X" n="0335a08"/><lb ed="R076" n="0904b08"/>不害。故彼论说。三是假有。信精进等。各别有体。不 <lb ed="X" n="0335a09"/><lb ed="R076" n="0904b09"/>依他立。是故彼八。说为实有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335a10"/><lb ed="R076" n="0904b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335a1001">四烦恼六者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335a11"/><lb ed="R076" n="0904b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335a1101">註 此别标章。下别列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335a12"/><lb ed="R076" n="0904b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335a1201">一贪。二嗔。三慢。四无明。五疑。六不正见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335a13"/><lb ed="R076" n="0904b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335a1301">註 言贪者。于有有具。染著为性。能障无贪。生苦 <lb ed="X" n="0335a14"/><lb ed="R076" n="0904b14"/>为业。生苦者。谓由爱力。取蕴生故。嗔者。于苦苦具。 <lb ed="X" n="0335a15"/><lb ed="R076" n="0904b15"/>憎恚为性。能障无嗔。不安稳性。恶行所依为业。不 <lb ed="X" n="0335a16"/><lb ed="R076" n="0904b16"/>安者。心怀憎恚。多住苦故。所以不安。慢者。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0335a1601" n="0335a1601"/><anchor xml:id="beg0335a1601" n="0335a1601"/>己<anchor xml:id="end0335a1601"/>于 <lb ed="X" n="0335a17"/><lb ed="R076" n="0904b17"/>他高擧为性。能障不慢。生苦为业。生苦者。谓若有 <lb ed="X" n="0335a18"/><lb ed="R076" n="0904b18"/>慢。于德有德。心不谦下。由此死生轮转无穷。受诸 <lb ed="X" n="0335a19"/><lb ed="R076" n="0905a01"/>苦故。无明者。于诸理事。迷暗为性。能障无痴。一切 <lb ed="X" n="0335a20"/><lb ed="R076" n="0905a02"/>杂染所依为业。杂染所依者。由无明起痴邪定。贪 <lb ed="X" n="0335a21"/><lb ed="R076" n="0905a03"/>等烦恼随烦恼业。能招後生杂染法故。疑者。于诸 <lb ed="X" n="0335a22"/><lb ed="R076" n="0905a04"/>谛理犹豫为性。能障不疑善品为业。障善品者。以 <lb ed="X" n="0335a23"/><lb ed="R076" n="0905a05"/>犹豫故善不生也。恶见者。于诸谛理。顚倒推𢜬。染 <lb ed="X" n="0335a24"/><lb ed="R076" n="0905a06"/>慧为性。能障善见。招苦为业。盖恶见者。多受苦故。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335b" n="0335b"/> <lb ed="X" n="0335b01"/><lb ed="R076" n="0905a07"/>此见有五。谓身。边。邪。见取。戒禁取。也。此六。即俱生。 <lb ed="X" n="0335b02"/><lb ed="R076" n="0905a08"/>若开恶见成十。即分别惑也。又十惑中。嗔唯不善。 <lb ed="X" n="0335b03"/><lb ed="R076" n="0905a09"/>馀九皆通有覆不善。</p> <lb ed="X" n="0335b04"/><lb ed="R076" n="0905a10"/><p xml:id="pX48p0335b0401">赘 释六根本烦恼体性业用。谓由爱力。取蕴生 <lb ed="X" n="0335b05"/><lb ed="R076" n="0905a11"/>故者。蕴即是身。色受想等。聚为身故。由贪爱力。五 <lb ed="X" n="0335b06"/><lb ed="R076" n="0905a12"/>蕴身生。执身为我。故名取蕴。德有德者。意含无德。 <lb ed="X" n="0335b07"/><lb ed="R076" n="0905a13"/>彼德自无。我不应慢。无德尙尔。德可慢乎。故慢有 <lb ed="X" n="0335b08"/><lb ed="R076" n="0905a14"/>德。轮转无穷。或谓于诸德中。而有德者。不谦下彼。 <lb ed="X" n="0335b09"/><lb ed="R076" n="0905a15"/>是慢彼義。言痴邪定者。谓蠢然专注名痴定。不顺 <lb ed="X" n="0335b10"/><lb ed="R076" n="0905a16"/>正理名邪定。皆以无明为依。以显正定明记为依。 <lb ed="X" n="0335b11"/><lb ed="R076" n="0905a17"/>言不疑善品者。馀善心所也。是六百法中不录之 <lb ed="X" n="0335b12"/><lb ed="R076" n="0905a18"/>馀善。恶见分五者。唯识俗诠云。烦恼如稠林。故有 <lb ed="X" n="0335b13"/><lb ed="R076" n="0905b01"/>根本枝葉之说。而立为根随二位烦恼。以有根故。 <lb ed="X" n="0335b14"/><lb ed="R076" n="0905b02"/>能生枝葉。根有六种。或开为十。随有二十。更约为 <lb ed="X" n="0335b15"/><lb ed="R076" n="0905b03"/>三。根之六者。一贪。二嗔。三痴。四慢。五疑。此名五钝 <lb ed="X" n="0335b16"/><lb ed="R076" n="0905b04"/>使也第六恶见。若开此一。又有五名。一身见。二边 <lb ed="X" n="0335b17"/><lb ed="R076" n="0905b05"/>见。三邪见。四见取。五戒禁取。此名五利使也。前名 <lb ed="X" n="0335b18"/><lb ed="R076" n="0905b06"/>钝者。于所缘境。顽嚚无决故。此名利者。于所缘境。 <lb ed="X" n="0335b19"/><lb ed="R076" n="0905b07"/>果决割断故。十皆名使者。为心王之所使。故名心 <lb ed="X" n="0335b20"/><lb ed="R076" n="0905b08"/>所使。此六下。释俱生分别者。互相影略。若执六唯 <lb ed="X" n="0335b21"/><lb ed="R076" n="0905b09"/>俱生。十唯分别。義乖唯识。故论云。如是总别十烦 <lb ed="X" n="0335b22"/><lb ed="R076" n="0905b10"/>恼中。六通俱生。及分别起。任运思察。俱得生故。疑 <lb ed="X" n="0335b23"/><lb ed="R076" n="0905b11"/>後三见。唯分别起。要由恶友。及邪教力。自审思察。 <lb ed="X" n="0335b24"/><lb ed="R076" n="0905b12"/>方得生故。谓贪。嗔。痴。慢。身见。边见。六法。通俱生分 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335c" n="0335c"/> <lb ed="X" n="0335c01"/><lb ed="R076" n="0905b13"/>别。彼以任运释俱生。思察释分别。故云俱得生故。 <lb ed="X" n="0335c02"/><lb ed="R076" n="0905b14"/>疑。及邪见。二取。四法。唯分别起。若以此六即俱生 <lb ed="X" n="0335c03"/><lb ed="R076" n="0905b15"/>者。疑唯分别。馀五通二。是故相乖。若六俱生中。影 <lb ed="X" n="0335c04"/><lb ed="R076" n="0905b16"/>略分别。于十分别中。影略俱生。此義方尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335c05"/><lb ed="R076" n="0905b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335c0501">五随烦恼二十。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335c06"/><lb ed="R076" n="0905b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335c0601">註 此别标章。下别列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335c07"/><lb ed="R076" n="0906a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335c0701">一忿。二恨。三恼。四覆。五诳。六谄。七憍。八害。九嫉。十悭。 <lb ed="X" n="0335c08"/><lb ed="R076" n="0906a02"/>十一无惭。十二无愧。十三不信。十四懈怠。十五放逸。 <lb ed="X" n="0335c09"/><lb ed="R076" n="0906a03"/>十六昏沉。十七掉擧。十八失念。十九不正知。二十散 <lb ed="X" n="0335c10"/><lb ed="R076" n="0906a04"/>乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0335c11"/><lb ed="R076" n="0906a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335c1101">註 言忿者。依对现前不饶益境愤发为性。能障 <lb ed="X" n="0335c12"/><lb ed="R076" n="0906a06"/>不忿。执仗为业。执仗者。仗谓器仗。谓怀忿者。多发 <lb ed="X" n="0335c13"/><lb ed="R076" n="0906a07"/>暴恶。身表业故。嗔一分摄。恨者。由忿为先。怀恶不 <lb ed="X" n="0335c14"/><lb ed="R076" n="0906a08"/>捨。结冤为性。能障不恨。热恼为业。热恼者。谓结恨 <lb ed="X" n="0335c15"/><lb ed="R076" n="0906a09"/>者。不能含忍。恒热恼故。恼者。忿狼为先。追触暴热。 <lb ed="X" n="0335c16"/><lb ed="R076" n="0906a10"/>恨戾为性。能障不恼。<anchor xml:id="nkr_note_add_0335c1601" n="0335c1601"/><anchor xml:id="beg0335c1601" n="0335c1601"/><g ref="#CB01043">蜇</g><anchor xml:id="end0335c1601"/>螫为业。言追触等義。谓追 <lb ed="X" n="0335c17"/><lb ed="R076" n="0906a11"/>往恶。触现违缘。心便很戾。多发嚣暴。兇鄙粗言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0335c1701" n="0335c1701"/><anchor xml:id="beg0335c1701" n="0335c1701"/><g ref="#CB01043">蜇</g><anchor xml:id="end0335c1701"/> <lb ed="X" n="0335c18"/><lb ed="R076" n="0906a12"/>螫他故。此亦嗔分也。覆者。于自作罪。恐失利誉。隐 <lb ed="X" n="0335c19"/><lb ed="R076" n="0906a13"/>藏为性。能障不覆。悔恼为业。言悔恼者。覆罪。则後 <lb ed="X" n="0335c20"/><lb ed="R076" n="0906a14"/>必悔恼。不安稳故。贪痴二分。若不惧当苦覆罪者。 <lb ed="X" n="0335c21"/><lb ed="R076" n="0906a15"/>痴一分摄。若恐失利誉。覆罪者。贪一分摄。言诳者。 <lb ed="X" n="0335c22"/><lb ed="R076" n="0906a16"/>为获利誉。矫现有德诡诈为性。能障不诳。邪命为 <lb ed="X" n="0335c23"/><lb ed="R076" n="0906a17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0335001" n="0335001"/>业。谓矫诳者。心怀异谋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0335002" n="0335002"/>多现不实。邪命事故。此贪 <lb ed="X" n="0335c24"/><lb ed="R076" n="0906a18"/>痴分谄者谓罔他故。矫设异仪。谄曲为性。能障不 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336a" n="0336a"/> <lb ed="X" n="0336a01"/><lb ed="R076" n="0906b01"/>谄。教诲为业。谓谄曲者。为罔冒他。曲顺时宜。矫设 <lb ed="X" n="0336a02"/><lb ed="R076" n="0906b02"/>方便。以取他意。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0336a0201" n="0336a0201"/><anchor xml:id="beg0336a0201" n="0336a0201"/>己<anchor xml:id="end0336a0201"/>失。不任师友正教诲故。亦 <lb ed="X" n="0336a03"/><lb ed="R076" n="0906b03"/>贪痴分也。憍者。于自盛事。深生染著。醉傲为性。能 <lb ed="X" n="0336a04"/><lb ed="R076" n="0906b04"/>障不憍。染依为业。言染依義者。憍醉。则生长一切 <lb ed="X" n="0336a05"/><lb ed="R076" n="0906b05"/>杂染法故。此贪分也。不憍者。即无贪也。害者。于诸 <lb ed="X" n="0336a06"/><lb ed="R076" n="0906b06"/>有情。心无悲愍。损恼为性。能障不害。逼恼为业。言 <lb ed="X" n="0336a07"/><lb ed="R076" n="0906b07"/>逼恼之義。有害者。逼恼他故。嗔一分摄。若论害与 <lb ed="X" n="0336a08"/><lb ed="R076" n="0906b08"/>嗔之别義者。害障不害。正障于悲。嗔障无嗔。正障 <lb ed="X" n="0336a09"/><lb ed="R076" n="0906b09"/>于慈。又嗔能断命。害但损他。此差别也。言嫉者。殉 <lb ed="X" n="0336a10"/><lb ed="R076" n="0906b10"/>自名利。不耐他荣。妒嫉为性。能障不嫉。忧慼为业。 <lb ed="X" n="0336a11"/><lb ed="R076" n="0906b11"/>言忧慼義者。嫉者闻见他荣。深怀忧慼不安稳故。 <lb ed="X" n="0336a12"/><lb ed="R076" n="0906b12"/>亦嗔分为体。言悭者。耽著法财。不能慧捨。秘吝为 <lb ed="X" n="0336a13"/><lb ed="R076" n="0906b13"/>性。能障不悭。鄙畜为业。亦贪分也。无惭者。不顾自 <lb ed="X" n="0336a14"/><lb ed="R076" n="0906b14"/>法。轻拒贤善为性。能障于惭。生长恶行为业。言不 <lb ed="X" n="0336a15"/><lb ed="R076" n="0906b15"/>顾者。谓于自法。无所顾者。轻拒贤善。不耻过恶。能 <lb ed="X" n="0336a16"/><lb ed="R076" n="0906b16"/>障碍惭。生长恶行故。无愧者。不顾世间。崇重暴恶 <lb ed="X" n="0336a17"/><lb ed="R076" n="0906b17"/>为性。能障碍愧。生长恶行为业。言不顾世间等義 <lb ed="X" n="0336a18"/><lb ed="R076" n="0906b18"/>者。谓于世间无所顾者。崇重暴恶。不耻过非。能障 <lb ed="X" n="0336a19"/><lb ed="R076" n="0907a01"/>于愧。生长恶行故。言不信者。于实德能。不忍乐欲。 <lb ed="X" n="0336a20"/><lb ed="R076" n="0907a02"/>心秽为性。能障净心。堕依为业。言堕依者。不信之 <lb ed="X" n="0336a21"/><lb ed="R076" n="0907a03"/>者。多懈怠故。言懈怠者。于善恶品。修断事中。懒惰 <lb ed="X" n="0336a22"/><lb ed="R076" n="0907a04"/>为性。能障精进。增染为业。言增染者。以懈怠者。滋 <lb ed="X" n="0336a23"/><lb ed="R076" n="0907a05"/>长染故。言放逸者。于染净品。不能防修。纵荡为性。 <lb ed="X" n="0336a24"/><lb ed="R076" n="0907a06"/>障不放逸。增恶损善所依为业。此放逸以何为体。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336b" n="0336b"/> <lb ed="X" n="0336b01"/><lb ed="R076" n="0907a07"/>曰。懈怠三根。不能防修染净等法。总名放逸。離上 <lb ed="X" n="0336b02"/><lb ed="R076" n="0907a08"/>四法。别无体性。或曰。彼慢疑等。亦有此能。何不依 <lb ed="X" n="0336b03"/><lb ed="R076" n="0907a09"/>立。曰慢等方四。势用微劣。故不依立。此之四法。偏 <lb ed="X" n="0336b04"/><lb ed="R076" n="0907a10"/>何勝馀慢等。曰障三善根。障遍策故。馀无此能。所 <lb ed="X" n="0336b05"/><lb ed="R076" n="0907a11"/>以不勝。言<g ref="#CB15151">昏</g>沉者。令心于境。无堪任为性能障轻 <lb ed="X" n="0336b06"/><lb ed="R076" n="0907a12"/>安毘钵舍那为业。或曰。<g ref="#CB15151">昏</g>沉与痴何别。曰。痴于境 <lb ed="X" n="0336b07"/><lb ed="R076" n="0907a13"/>迷暗为相。正障无痴。而非懵懂。昏沉于境懵懂为 <lb ed="X" n="0336b08"/><lb ed="R076" n="0907a14"/>相。正障轻安。而非迷暗。故二不同。言掉擧者。令心 <lb ed="X" n="0336b09"/><lb ed="R076" n="0907a15"/>于境不寂静为性。能障行捨奢么他为业。失念者。 <lb ed="X" n="0336b10"/><lb ed="R076" n="0907a16"/>于诸所缘。不能明记为性。能障正念。散乱所依为 <lb ed="X" n="0336b11"/><lb ed="R076" n="0907a17"/>业。言散乱所依者。失念。则心散乱故。此失念者。有 <lb ed="X" n="0336b12"/><lb ed="R076" n="0907a18"/>云念一分摄。是烦恼相应念故。有云痴一分摄。瑜 <lb ed="X" n="0336b13"/><lb ed="R076" n="0907b01"/>伽说此是痴分故。痴令念失。故名失念。有云俱一 <lb ed="X" n="0336b14"/><lb ed="R076" n="0907b02"/>分摄。由前二文影略说故。不正知者。于所观境。谬 <lb ed="X" n="0336b15"/><lb ed="R076" n="0907b03"/>解为性。能障正知。毁犯为业。毁犯业者。不正知者。 <lb ed="X" n="0336b16"/><lb ed="R076" n="0907b04"/>多毁犯故。此法或云慧一分摄。是烦恼相应慧故。 <lb ed="X" n="0336b17"/><lb ed="R076" n="0907b05"/>或云痴一分慑。瑜伽说此是痴分故。令知不正。名 <lb ed="X" n="0336b18"/><lb ed="R076" n="0907b06"/>不正知。有云俱一分摄。由前二文影略说故。散乱 <lb ed="X" n="0336b19"/><lb ed="R076" n="0907b07"/>者。令心流荡为性。能障正定。恶慧所依为业。言恶 <lb ed="X" n="0336b20"/><lb ed="R076" n="0907b08"/>慧所依者。谓散乱者。发恶慧故。或曰散乱掉擧何 <lb ed="X" n="0336b21"/><lb ed="R076" n="0907b09"/>别。曰。散乱令心易缘。掉擧令心易解。是所别相。前 <lb ed="X" n="0336b22"/><lb ed="R076" n="0907b10"/>云随其烦恼分位差别等流性故者。義现此耳。盖 <lb ed="X" n="0336b23"/><lb ed="R076" n="0907b11"/>忿恨等十。幷失念。不正知。放逸。此十三法。乃根本 <lb ed="X" n="0336b24"/><lb ed="R076" n="0907b12"/>家差别分位也。若无惭。无愧。掉擧。<g ref="#CB15151">昏</g>沉。散乱。不信。 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336c" n="0336c"/> <lb ed="X" n="0336c01"/><lb ed="R076" n="0907b13"/>懈怠。此之七法乃根本家等流性故。或云此七既 <lb ed="X" n="0336c02"/><lb ed="R076" n="0907b14"/>别有体。何名等流。曰根本为因。此方生故。名等流 <lb ed="X" n="0336c03"/><lb ed="R076" n="0907b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0336c04"/><lb ed="R076" n="0907b16"/><p xml:id="pX48p0336c0401">赘 唯识论云。此二十种。类别有三。谓忿等十。各 <lb ed="X" n="0336c05"/><lb ed="R076" n="0907b17"/>别起故。名小随烦恼。无惭等二。遍不善故。名中随 <lb ed="X" n="0336c06"/><lb ed="R076" n="0907b18"/>烦恼。掉擧等八。遍染心故。名大随烦恼小随中。忿 <lb ed="X" n="0336c07"/><lb ed="R076" n="0908a01"/>依现境。执仗以身表之。恨怀先恶。结冤而热恼为 <lb ed="X" n="0336c08"/><lb ed="R076" n="0908a02"/>业。恼追忿恨之往恶。或触现在之违缘。即以凶言 <lb ed="X" n="0336c09"/><lb ed="R076" n="0908a03"/>转施谏者。害者于他逼恼。心无悲愍。嫉者不耐他 <lb ed="X" n="0336c10"/><lb ed="R076" n="0908a04"/>荣。性恒嫉妒。虽皆以嗔为性。业用有异。故分为五。 <lb ed="X" n="0336c11"/><lb ed="R076" n="0908a05"/>覆者。恐失利誉。贪也。藏隐自罪。痴也。诳者。为获利 <lb ed="X" n="0336c12"/><lb ed="R076" n="0908a06"/>誉。亦贪。矫现有德。曰痴。谄者。曲顺时宜为贪。不任 <lb ed="X" n="0336c13"/><lb ed="R076" n="0908a07"/>教诲为痴。虽皆以贪痴为性。而各有异。又分为三。 <lb ed="X" n="0336c14"/><lb ed="R076" n="0908a08"/>憍者。染著盛事。唯是贪分。性自醉傲。有可恃故。悭 <lb ed="X" n="0336c15"/><lb ed="R076" n="0908a09"/>者。耽著财法。亦唯贪分。性自秘吝。畜不捨故。虽皆 <lb ed="X" n="0336c16"/><lb ed="R076" n="0908a10"/>以贪为性。而于所恃。不捨。有异。故分为二。<anchor xml:id="nkr_note_add_0336c1601" n="0336c1601"/><anchor xml:id="beg0336c1601" n="0336c1601"/>已<anchor xml:id="end0336c1601"/>上小 <lb ed="X" n="0336c17"/><lb ed="R076" n="0908a11"/>随。互取三不善根为体。故云假立。中随二者。翻善 <lb ed="X" n="0336c18"/><lb ed="R076" n="0908a12"/>为不善也。以善所中惭者渐心。愧者愧人。故无惭 <lb ed="X" n="0336c19"/><lb ed="R076" n="0908a13"/>者。不顾自法。轻拒贤善。无愧者。不顾世间。崇重暴 <lb ed="X" n="0336c20"/><lb ed="R076" n="0908a14"/>恶。以有无惭。必有无愧。乃自类俱起也。大随中。不 <lb ed="X" n="0336c21"/><lb ed="R076" n="0908a15"/>信。懈怠。放逸。<g ref="#CB15151">昏</g>沉。掉擧。此五翻善品中。信。与精进。 <lb ed="X" n="0336c22"/><lb ed="R076" n="0908a16"/>及不放逸。轻安。行捨。五善心所以此唯染。彼唯净 <lb ed="X" n="0336c23"/><lb ed="R076" n="0908a17"/>故。失念。散乱。翻入别境念定净分。又不正知。亦翻 <lb ed="X" n="0336c24"/><lb ed="R076" n="0908a18"/>别境慧净分故。以别境中。具染净故。应知此八。放 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337a" n="0337a"/> <lb ed="X" n="0337a01"/><lb ed="R076" n="0908b01"/>逸。失念。及不正知。三是假有。分位性故。馀五是实。 <lb ed="X" n="0337a02"/><lb ed="R076" n="0908b02"/>等流性故。散乱令心易缘者。心遊于境也。掉擧令 <lb ed="X" n="0337a03"/><lb ed="R076" n="0908b03"/>心易解者。境现于心也。又云易解从心。易缘从境。 <lb ed="X" n="0337a04"/><lb ed="R076" n="0908b04"/>是二别義。言差别分位者。无体假立也。等流性故 <lb ed="X" n="0337a05"/><lb ed="R076" n="0908b05"/>者。有体同类也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337a06"/><lb ed="R076" n="0908b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337a0601">六不定四者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337a07"/><lb ed="R076" n="0908b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337a0701">註 此别标。下列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337a08"/><lb ed="R076" n="0908b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337a0801">一睡眠。二恶作。三寻。四伺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337a09"/><lb ed="R076" n="0908b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337a0901">註 言睡眠者。令身不自在。昧略为性。障观为业 <lb ed="X" n="0337a10"/><lb ed="R076" n="0908b10"/><note place="inline">观即毘钵舍那</note>。谓睡眠位。身不自在。心极暗劣。一门转故。 <lb ed="X" n="0337a11"/><lb ed="R076" n="0908b11"/>昧简在定。略别寤时。令显睡眠。非无体用。有无心 <lb ed="X" n="0337a12"/><lb ed="R076" n="0908b12"/>位。假立此名。如馀盖缠心相应故。言恶作者。恶所 <lb ed="X" n="0337a13"/><lb ed="R076" n="0908b13"/>作业。追悔为性。障止为业<note place="inline">止即奢么他</note>。此即于果。假立 <lb ed="X" n="0337a14"/><lb ed="R076" n="0908b14"/>因名。先恶所作业。後方追悔故。悔先不作。亦恶作 <lb ed="X" n="0337a15"/><lb ed="R076" n="0908b15"/>摄。如追悔言。我先不作如是事业。是我恶作。有義 <lb ed="X" n="0337a16"/><lb ed="R076" n="0908b16"/>此二。各别有体。与馀心所。行相别故。随痴相说。名 <lb ed="X" n="0337a17"/><lb ed="R076" n="0908b17"/>世俗有。言寻伺者。寻谓寻求。令心匆遽于意言境。 <lb ed="X" n="0337a18"/><lb ed="R076" n="0908b18"/>粗转为性。伺谓伺察。令心匆遽于意言境。细转为 <lb ed="X" n="0337a19"/><lb ed="R076" n="0909a01"/>性。二法业用。俱以安不安住。身心分位。所依为业。 <lb ed="X" n="0337a20"/><lb ed="R076" n="0909a02"/>谓意言境者。意所取境。多依名言。名意言境。或曰 <lb ed="X" n="0337a21"/><lb ed="R076" n="0909a03"/>寻伺二法。为假为实。曰。幷用思之与慧。各一分为 <lb ed="X" n="0337a22"/><lb ed="R076" n="0909a04"/>体。若令心安。即是思分。令心不安。即是慧分盖思 <lb ed="X" n="0337a23"/><lb ed="R076" n="0909a05"/>者徐而细故。慧则急而粗故。是知令安。则用思无 <lb ed="X" n="0337a24"/><lb ed="R076" n="0909a06"/>慧。不安。则用慧无思。若通照大师。释有兼正。若正 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337b" n="0337b"/> <lb ed="X" n="0337b01"/><lb ed="R076" n="0909a07"/>用思。则急慧随思。能令心安。若正用慧。则徐思随 <lb ed="X" n="0337b02"/><lb ed="R076" n="0909a08"/>慧。亦令不安。是其幷用也。</p> <lb ed="X" n="0337b03"/><lb ed="R076" n="0909a09"/><p xml:id="pX48p0337b0301">赘 一门转者。意识有明了暗劣二门。此无明了。 <lb ed="X" n="0337b04"/><lb ed="R076" n="0909a10"/>故云一门。昧简在定者。定心一境。略而不昧。以显 <lb ed="X" n="0337b05"/><lb ed="R076" n="0909a11"/>睡眠。性暗昧故。略别寤时者。寤时廣缘。不得称略。 <lb ed="X" n="0337b06"/><lb ed="R076" n="0909a12"/>以显睡眠性是忽略。故云。令显睡眠。非无体用。有 <lb ed="X" n="0337b07"/><lb ed="R076" n="0909a13"/>无心位。假说此名者。谓有五无心之睡眠位。依此 <lb ed="X" n="0337b08"/><lb ed="R076" n="0909a14"/>假立。非实睡眠。以彼无心。此有心故。有体用故。如 <lb ed="X" n="0337b09"/><lb ed="R076" n="0909a15"/>馀盖缠。心相应故者。盖有五盖。瑜伽颂云。盖谓贪 <lb ed="X" n="0337b10"/><lb ed="R076" n="0909a16"/>欲盖。及与嗔恚盖。<g ref="#CB15151">昏</g>沉睡眠盖。掉擧恶作盖。第五 <lb ed="X" n="0337b11"/><lb ed="R076" n="0909a17"/>是疑盖。缠有八缠十缠俱舍云。缠八无惭愧。嫉悭 <lb ed="X" n="0337b12"/><lb ed="R076" n="0909a18"/>幷悔眠。及掉擧<g ref="#CB15151">昏</g>沉。或十加忿覆。言随痴相说。名 <lb ed="X" n="0337b13"/><lb ed="R076" n="0909b01"/>世俗有者谓此悔眠。与无明俱。体非无明。名世俗 <lb ed="X" n="0337b14"/><lb ed="R076" n="0909b02"/>有。而实各别有自体故。岂即世俗。假无自体。寻伺 <lb ed="X" n="0337b15"/><lb ed="R076" n="0909b03"/>二法。释義如文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337b16"/><lb ed="R076" n="0909b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337b1601">第三色法。略有十一种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337b17"/><lb ed="R076" n="0909b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337b1701">註 言色者。有质碍之色。有颜色之色。所依之根 <lb ed="X" n="0337b18"/><lb ed="R076" n="0909b06"/>唯五。所缘之境则六。即二所现影。此别标章。下别 <lb ed="X" n="0337b19"/><lb ed="R076" n="0909b07"/>列名。</p> <lb ed="X" n="0337b20"/><lb ed="R076" n="0909b08"/><p xml:id="pX48p0337b2001">赘 形等为质碍。靑等为颜色。色之一字。根尘总 <lb ed="X" n="0337b21"/><lb ed="R076" n="0909b09"/>名。声香味等。俱名色故。故说根境共十一种。是心 <lb ed="X" n="0337b22"/><lb ed="R076" n="0909b10"/>心所所现影故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0337b23"/><lb ed="R076" n="0909b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337b2301">一眼。二耳。三鼻。四舌。五身。六色。七声。八香。九味。十触。 <lb ed="X" n="0337b24"/><lb ed="R076" n="0909b12"/>十一法处所摄色。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337c" n="0337c"/> <lb ed="X" n="0337c01"/><lb ed="R076" n="0909b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337c0101">註 言一眼者照瞩之義。梵云斫刍。此翻行尽。眼 <lb ed="X" n="0337c02"/><lb ed="R076" n="0909b14"/>能行尽诸色境故。是名行尽。翻为眼者。体用相当。 <lb ed="X" n="0337c03"/><lb ed="R076" n="0909b15"/>依唐言也。二耳者能闻之義。梵云莎噜多罗戍缕 <lb ed="X" n="0337c04"/><lb ed="R076" n="0909b16"/>多。此翻能闻声。数数闻此声。至可能闻处。翻为耳 <lb ed="X" n="0337c05"/><lb ed="R076" n="0909b17"/>者。体用相当。依唐言也。三鼻者。能嗅之義。梵云伽 <lb ed="X" n="0337c06"/><lb ed="R076" n="0909b18"/>罗尼羯罗拏。此云能嗅。嗅香臭故。数数由此能嗅 <lb ed="X" n="0337c07"/><lb ed="R076" n="0910a01"/>香臭故。翻为鼻者。体用兼之。依唐言也。四舌者。能 <lb ed="X" n="0337c08"/><lb ed="R076" n="0910a02"/>尝義。梵云<g ref="#CB02549">舐</g>若时吃缚。此云能尝。瑜伽论云。能除 <lb ed="X" n="0337c09"/><lb ed="R076" n="0910a03"/>饥渴。数发言论。表彰呼召。谓之舌也。通于勝義世 <lb ed="X" n="0337c10"/><lb ed="R076" n="0910a04"/>俗二義。翻为舌者。亦兼体用。依唐言也。五身者。积 <lb ed="X" n="0337c11"/><lb ed="R076" n="0910a05"/>聚依止二義名身。谓积聚大造。诸根依止。梵云迦 <lb ed="X" n="0337c12"/><lb ed="R076" n="0910a06"/>耶。此翻为积聚身根。为彼多法依止。诸根所随。周 <lb ed="X" n="0337c13"/><lb ed="R076" n="0910a07"/>遍积聚。故名为身。翻为身者体義相当。依唐言也。 <lb ed="X" n="0337c14"/><lb ed="R076" n="0910a08"/>体即是根。此五言根者。皆有出生增上義故。则以 <lb ed="X" n="0337c15"/><lb ed="R076" n="0910a09"/>能造所造八法为体。乃识所依之根也。</p> <lb ed="X" n="0337c16"/><lb ed="R076" n="0910a10"/><p xml:id="pX48p0337c1601">赘 体用相当者。体即勝義。与浮尘根。用即照境。 <lb ed="X" n="0337c17"/><lb ed="R076" n="0910a11"/>与对境義。故谓眼如葡萄朵。耳如新捲葉。鼻如双 <lb ed="X" n="0337c18"/><lb ed="R076" n="0910a12"/>垂爪。舌如初偃月。身如腰鼓<g ref="#CB01115">𣞙</g>。此明浮尘五根体 <lb ed="X" n="0337c19"/><lb ed="R076" n="0910a13"/>相也。眼能照瞩。耳为能闻。鼻为能嗅。舌为能尝。身 <lb ed="X" n="0337c20"/><lb ed="R076" n="0910a14"/>为积聚依止之能触。此明勝義五根義用也。有如 <lb ed="X" n="0337c21"/><lb ed="R076" n="0910a15"/>是体。发如是用。故云。体用相当依唐言也。</p> <lb ed="X" n="0337c22"/><lb ed="R076" n="0910a16"/><p xml:id="pX48p0337c2201">註 言六色者。眼所取故。有二十五种。谓靑。黄。赤 <lb ed="X" n="0337c23"/><lb ed="R076" n="0910a17"/>白<note place="inline">此四实</note>。长。短。方。圆。粗。细。高。低<note place="inline">此相状假</note>。正。不正。光。影。明。 <lb ed="X" n="0337c24"/><lb ed="R076" n="0910a18"/>暗。烟。尘。雲。雾。迥色。表色。空一显色<note place="inline">此分位假</note>。此皆方处 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338a" n="0338a"/> <lb ed="X" n="0338a01"/><lb ed="R076" n="0910b01"/>示现義。颜色之色也。对眼识故。质碍名色。乃色之 <lb ed="X" n="0338a02"/><lb ed="R076" n="0910b02"/>总名耳。言七声者。四大种所造。耳根所取義故。总 <lb ed="X" n="0338a03"/><lb ed="R076" n="0910b03"/>有五因。摄十二种声。五因者。一相故。即耳根所取 <lb ed="X" n="0338a04"/><lb ed="R076" n="0910b04"/>義。此一为总。馀四为别。二损益故者。立初三种声。 <lb ed="X" n="0338a05"/><lb ed="R076" n="0910b05"/>云可意声<note place="inline">是益</note>。不可意声<note place="inline">是损</note>。俱相违声<note place="inline">通二</note>。三因差别 <lb ed="X" n="0338a06"/><lb ed="R076" n="0910b06"/>故者。摄次三种。谓因执受大种声<note place="inline">语等</note>。因不执受大 <lb ed="X" n="0338a07"/><lb ed="R076" n="0910b07"/>种声<note place="inline">树等声</note>。因俱大种声<note place="inline">手鼓等声</note>。四说差别摄三者。有 <lb ed="X" n="0338a08"/><lb ed="R076" n="0910b08"/>世所共成声。谓世俗语所摄。成所引声者。谓诸圣 <lb ed="X" n="0338a09"/><lb ed="R076" n="0910b09"/>所说。遍计所执声者。外道所说。五言差别摄三者。 <lb ed="X" n="0338a10"/><lb ed="R076" n="0910b10"/>圣言量所摄声。即八种圣语。圣正也。此八种语。不 <lb ed="X" n="0338a11"/><lb ed="R076" n="0910b11"/>出见闻觉知。该于六根。以鼻舌身皆觉故。如应答 <lb ed="X" n="0338a12"/><lb ed="R076" n="0910b12"/>于人。第一见。则言见。乃至第四知。则言知。若不见。 <lb ed="X" n="0338a13"/><lb ed="R076" n="0910b13"/>言不见。乃至第八不知。言不知。斯圣语矣。若第一 <lb ed="X" n="0338a14"/><lb ed="R076" n="0910b14"/>见。言不见。不见。言见。乃至第八不知。言知。此亦八 <lb ed="X" n="0338a15"/><lb ed="R076" n="0910b15"/>种非圣言矣。花严钞。唯十一种。以唯识加响以成 <lb ed="X" n="0338a16"/><lb ed="R076" n="0910b16"/>十二。更俟参考。言八香者。乃鼻之所取。可嗅義故。 <lb ed="X" n="0338a17"/><lb ed="R076" n="0910b17"/>总有六种。谓好香。恶香。平等香。俱生香。和合香。变 <lb ed="X" n="0338a18"/><lb ed="R076" n="0910b18"/>易香也。九味者。舌之所取。可嚐義故。有十二种。谓 <lb ed="X" n="0338a19"/><lb ed="R076" n="0911a01"/>苦。酸。甘。辛。鹹。淡。可意。不可意。俱相违。俱生。和合。变 <lb ed="X" n="0338a20"/><lb ed="R076" n="0911a02"/>异也。言十触者。身之所取。可触之義。故名为触。有 <lb ed="X" n="0338a21"/><lb ed="R076" n="0911a03"/>二十六种。谓地。水。火。风。轻。重。涩。滑。缓。急。冷。暖。硬。软。 <lb ed="X" n="0338a22"/><lb ed="R076" n="0911a04"/>饥。渴。饱。力。劣。闷。痒。粘。老。病。死。瘦。是也。初四乃实。馀 <lb ed="X" n="0338a23"/><lb ed="R076" n="0911a05"/>皆依四大假立。或曰。馀既是假。身识何缘。曰。即实 <lb ed="X" n="0338a24"/><lb ed="R076" n="0911a06"/>缘故。既即实缘。何知轻等。五俱意识。分别之也。</p> <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338b" n="0338b"/> <lb ed="X" n="0338b01"/><lb ed="R076" n="0911a07"/><p xml:id="pX48p0338b0101">赘 靑黄赤白四为实者。析至极微。色不改故。长 <lb ed="X" n="0338b02"/><lb ed="R076" n="0911a08"/>短等八。相状假者。析至极微。无相状故。正不正等 <lb ed="X" n="0338b03"/><lb ed="R076" n="0911a09"/>十三种色。分位假者。以彼诸法。随方变故。总有五 <lb ed="X" n="0338b04"/><lb ed="R076" n="0911a10"/>因者。因声而显五处差别。摄十二种声。一相故者。 <lb ed="X" n="0338b05"/><lb ed="R076" n="0911a11"/>因声而有耳所取相。说之为总。故後四种皆是声 <lb ed="X" n="0338b06"/><lb ed="R076" n="0911a12"/>相。二损益故者。由取声相。令人苦乐。名为损益。若 <lb ed="X" n="0338b07"/><lb ed="R076" n="0911a13"/>于声相。不苦不乐。名俱相违。三因差别故者。由取 <lb ed="X" n="0338b08"/><lb ed="R076" n="0911a14"/>声相。知执受等。谓诸有情。皆第八识。执受大种所 <lb ed="X" n="0338b09"/><lb ed="R076" n="0911a15"/>造根身。故诸有情声。名执受大种。四说差别。五言 <lb ed="X" n="0338b10"/><lb ed="R076" n="0911a16"/>差别者。由取声相。知说差别。及言差别。问。言说何 <lb ed="X" n="0338b11"/><lb ed="R076" n="0911a17"/>异。答。直言曰言。释義曰说。又一字一名为言。多字 <lb ed="X" n="0338b12"/><lb ed="R076" n="0911a18"/>多名为说。是二别義。香味触三。释義如文。</p> <lb ed="X" n="0338b13"/><lb ed="R076" n="0911b01"/><p xml:id="pX48p0338b1301">註 言法处所摄色者。谓过去无体之法。可缘之 <lb ed="X" n="0338b14"/><lb ed="R076" n="0911b02"/>義。此有五种。谓极迥色。依假想观析所碍色。至极 <lb ed="X" n="0338b15"/><lb ed="R076" n="0911b03"/>微。故名极迥色。又云。上见虚空靑黄等色。乃是显 <lb ed="X" n="0338b16"/><lb ed="R076" n="0911b04"/>色。若下望之。则此显色。至远而为难见。故名极迥 <lb ed="X" n="0338b17"/><lb ed="R076" n="0911b05"/>色也。言极略色者。亦假想观。析须弥俱碍之色至 <lb ed="X" n="0338b18"/><lb ed="R076" n="0911b06"/>极微处故。又云。于色上分析长短形相粗细。以至 <lb ed="X" n="0338b19"/><lb ed="R076" n="0911b07"/>极微故。言俱碍者。乃根色等。明暗等色。乃所碍也。 <lb ed="X" n="0338b20"/><lb ed="R076" n="0911b08"/>定果色。谓解脱定。亦鱼米肉山威仪身等。亦名定 <lb ed="X" n="0338b21"/><lb ed="R076" n="0911b09"/>自在所生色。定即禅定。自在所生色。谓菩萨入定。 <lb ed="X" n="0338b22"/><lb ed="R076" n="0911b10"/>所现光明。乃见一切色像境界。如入火光定。则有 <lb ed="X" n="0338b23"/><lb ed="R076" n="0911b11"/>火光发现等。受所引色者。谓律不律仪殊勝思种。 <lb ed="X" n="0338b24"/><lb ed="R076" n="0911b12"/>所立无表色也。又受即领受。引即引取。如受诸戒 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338c" n="0338c"/> <lb ed="X" n="0338c01"/><lb ed="R076" n="0911b13"/>品。戒是色法。所受之戒。即受所引色也。遍计所执 <lb ed="X" n="0338c02"/><lb ed="R076" n="0911b14"/>色者。谓第六识。虚妄计度。所变根尘。无实作用。故 <lb ed="X" n="0338c03"/><lb ed="R076" n="0911b15"/>立此名。或谓馀四。名色。有可拟议。受之所引。何亦 <lb ed="X" n="0338c04"/><lb ed="R076" n="0911b16"/>名色。盖从所防发善恶之色。以立名耳。此四全。一 <lb ed="X" n="0338c05"/><lb ed="R076" n="0911b17"/>少分是假。一分乃实。</p> <lb ed="X" n="0338c06"/><lb ed="R076" n="0911b18"/><p xml:id="pX48p0338c0601">赘 意识所缘法尘境界。名为法处。极迥色者。色 <lb ed="X" n="0338c07"/><lb ed="R076" n="0912a01"/>最远故。极略色者。色最细故。定果色者。定中现故。 <lb ed="X" n="0338c08"/><lb ed="R076" n="0912a02"/>受所引者。受戒引生善恶色故。言律不律仪者。善 <lb ed="X" n="0338c09"/><lb ed="R076" n="0912a03"/>恶两门法笵也。律仪戒品。虽是色法。依思种立。无 <lb ed="X" n="0338c10"/><lb ed="R076" n="0912a04"/>所显示。名无表色。遍计执色。无实用者。从分别起。 <lb ed="X" n="0338c11"/><lb ed="R076" n="0912a05"/>不从因缘。故无实用。此四下。谓遍计执色。从依他 <lb ed="X" n="0338c12"/><lb ed="R076" n="0912a06"/>起上变起相分。名少分假。即依他起名一分实。极 <lb ed="X" n="0338c13"/><lb ed="R076" n="0912a07"/>迥等四。全是实有。若假若实。皆是意识所缘之境 <lb ed="X" n="0338c14"/><lb ed="R076" n="0912a08"/>名法处色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0338c15"/><lb ed="R076" n="0912a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0338c1501">第四心不相应。行法。略有二十四种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0338c16"/><lb ed="R076" n="0912a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0338c1601">註 此乃色心分位。盖依前三法。一分一位。假立 <lb ed="X" n="0338c17"/><lb ed="R076" n="0912a11"/>得等之名。以行法有二。此简非心所。以立其名。此 <lb ed="X" n="0338c18"/><lb ed="R076" n="0912a12"/>总标章。下乃别列。</p> <lb ed="X" n="0338c19"/><lb ed="R076" n="0912a13"/><p xml:id="pX48p0338c1901">赘 不相应義。及行法有二。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0338c1901" n="0338c1901"/><anchor xml:id="beg0338c1901" n="0338c1901"/>已<anchor xml:id="end0338c1901"/>释。前三法者。 <lb ed="X" n="0338c20"/><lb ed="R076" n="0912a14"/>谓依心王心所。及色法三。分位差别。假立得等名 <lb ed="X" n="0338c21"/><lb ed="R076" n="0912a15"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0338c22"/><lb ed="R076" n="0912a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0338c2201">一得。二命根。三众同分。四异生性。五无想定。六灭尽 <lb ed="X" n="0338c23"/><lb ed="R076" n="0912a17"/>定。七无想报。八名身。九句身。十文身。十一生。十二住。 <lb ed="X" n="0338c24"/><lb ed="R076" n="0912a18"/>十三老。十四无常。十五流转。十六定异。十七相应。十 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339a" n="0339a"/> <lb ed="X" n="0339a01"/><lb ed="R076" n="0912b01"/>八势速。十九次第。二十时。二十一方。二十二数。二十 <lb ed="X" n="0339a02"/><lb ed="R076" n="0912b02"/>三和合性。二十四不和合性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0339a03"/><lb ed="R076" n="0912b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0339a0301">註 言得者包获成就不失之義。乃色心生起。未 <lb ed="X" n="0339a04"/><lb ed="R076" n="0912b04"/>灭壞来。此不失之相也。命根者。依业所引。第八种 <lb ed="X" n="0339a05"/><lb ed="R076" n="0912b05"/>上。连持色心不断功能假立命根耳。众同分者。类 <lb ed="X" n="0339a06"/><lb ed="R076" n="0912b06"/>相似故。有人法之别。人同分者。如天同分。人同分。 <lb ed="X" n="0339a07"/><lb ed="R076" n="0912b07"/>法同分者。如心同分。色同分等。三乘五性。依人法 <lb ed="X" n="0339a08"/><lb ed="R076" n="0912b08"/>类。假立此名。异生性者。二障种上。一分功能。令趣 <lb ed="X" n="0339a09"/><lb ed="R076" n="0912b09"/>类差别不同。云异生性也。</p> <lb ed="X" n="0339a10"/><lb ed="R076" n="0912b10"/><p xml:id="pX48p0339a1001">赘 所言得者。谓于诸法成就不失故。假立命根 <lb ed="X" n="0339a11"/><lb ed="R076" n="0912b11"/>者。于一第八。有三義别。谓识。寿。暖。三。识是见分。暖 <lb ed="X" n="0339a12"/><lb ed="R076" n="0912b12"/>是相分。寿是种子。依识种子。立为命根。故云假立。 <lb ed="X" n="0339a13"/><lb ed="R076" n="0912b13"/>众同分者。依人法立。三乘即法。五性即人。问。唯识 <lb ed="X" n="0339a14"/><lb ed="R076" n="0912b14"/>名非得。此何名异生。答。异生非得。其義一也。论云。 <lb ed="X" n="0339a15"/><lb ed="R076" n="0912b15"/>此类虽多。而于三界见所断种。未永害位。假立非 <lb ed="X" n="0339a16"/><lb ed="R076" n="0912b16"/>得。于诸圣性。未成就故。应知彼云非得。即此异生。 <lb ed="X" n="0339a17"/><lb ed="R076" n="0912b17"/>以居异生时。非得圣性故。</p> <lb ed="X" n="0339a18"/><lb ed="R076" n="0912b18"/><p xml:id="pX48p0339a1801">註 无想定者。想等不行。令身安和。故亦名定。或 <lb ed="X" n="0339a19"/><lb ed="R076" n="0913a01"/>云此定。想等心聚悉皆不行。而云无想者。想灭为 <lb ed="X" n="0339a20"/><lb ed="R076" n="0913a02"/>首。谓此外道。厌想如病。欣求无想。以为微妙。立此 <lb ed="X" n="0339a21"/><lb ed="R076" n="0913a03"/>定名。灭尽定者。令不恒行心心所灭<note place="inline">六识</note>。及染第七 <lb ed="X" n="0339a22"/><lb ed="R076" n="0913a04"/>恒行心聚。皆悉灭尽。乃此定相。盖修无想。则作出 <lb ed="X" n="0339a23"/><lb ed="R076" n="0913a05"/>離想。而灭尽。乃作止息想。又无想唯凡。灭尽唯圣。 <lb ed="X" n="0339a24"/><lb ed="R076" n="0913a06"/>乃二定之差别也。大抵于厌心种上。遮碍转识不 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339b" n="0339b"/> <lb ed="X" n="0339b01"/><lb ed="R076" n="0913a07"/>生功能。立此二定也。言无想报者。由欲界修彼定 <lb ed="X" n="0339b02"/><lb ed="R076" n="0913a08"/>故。感彼天果。名无想报。乃无想之报<note place="inline">依士释也</note>。名身者。 <lb ed="X" n="0339b03"/><lb ed="R076" n="0913a09"/>能诠自性单名也。二名<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0301" n="0339b0301"/><anchor xml:id="beg0339b0301" n="0339b0301"/>已<anchor xml:id="end0339b0301"/>上。方名名身。三名<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0302" n="0339b0302"/><anchor xml:id="beg0339b0302" n="0339b0302"/>已<anchor xml:id="end0339b0302"/>上。 <lb ed="X" n="0339b04"/><lb ed="R076" n="0913a10"/>名多名身。乃诠别名之身。句身者。一句名句。二句 <lb ed="X" n="0339b05"/><lb ed="R076" n="0913a11"/>名身。三句<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0501" n="0339b0501"/><anchor xml:id="beg0339b0501" n="0339b0501"/>已<anchor xml:id="end0339b0501"/>上。名多句身。单句诠差别。多句则诠 <lb ed="X" n="0339b06"/><lb ed="R076" n="0913a12"/>别句之身。文身者。文即是字。能为名句二所依故。 <lb ed="X" n="0339b07"/><lb ed="R076" n="0913a13"/>如单言斫单言刍。未有诠表。名之为字。论不言名 <lb ed="X" n="0339b08"/><lb ed="R076" n="0913a14"/>与多名。擧中以摄廣略也。又云带诠名文。如经书 <lb ed="X" n="0339b09"/><lb ed="R076" n="0913a15"/>字。不带诠者。只名字。若字母。及等韵类是也。生者。 <lb ed="X" n="0339b10"/><lb ed="R076" n="0913a16"/>先无今有。住者。有位暂停。老则住别前後。亦云衰 <lb ed="X" n="0339b11"/><lb ed="R076" n="0913a17"/>变名老。又云法非凝然。言无常者。今有後无。死之 <lb ed="X" n="0339b12"/><lb ed="R076" n="0913a18"/>异名。又诸圣教。多合生灭以为无常。盖生名为有。 <lb ed="X" n="0339b13"/><lb ed="R076" n="0913b01"/>有非恒有。不如无为。灭名为无。无非恒无。不如兔 <lb ed="X" n="0339b14"/><lb ed="R076" n="0913b02"/>角。不同彼无为兔角之常故曰无常。今唯據死而 <lb ed="X" n="0339b15"/><lb ed="R076" n="0913b03"/>言。</p> <lb ed="X" n="0339b16"/><lb ed="R076" n="0913b04"/><p xml:id="pX48p0339b1601">赘 无想定者。唯灭前六不恒行之心心所法。想 <lb ed="X" n="0339b17"/><lb ed="R076" n="0913b05"/>灭为首。立无想名。由作出離想。故名凡定。灭尽定 <lb ed="X" n="0339b18"/><lb ed="R076" n="0913b06"/>者。兼灭染汚恒行心等。名灭尽定。但作止息想。故 <lb ed="X" n="0339b19"/><lb ed="R076" n="0913b07"/>名圣定。欲界修定。生第四禅。名无想报。无想定劣。 <lb ed="X" n="0339b20"/><lb ed="R076" n="0913b08"/>果报勝故。依勝立名。名依士释。名身等者。身是聚 <lb ed="X" n="0339b21"/><lb ed="R076" n="0913b09"/>義。故于一名。唯名自性。二名合聚。方名名身。句身 <lb ed="X" n="0339b22"/><lb ed="R076" n="0913b10"/>亦尔。如说诸字。是名自性。不诠别名。如说诸行。二 <lb ed="X" n="0339b23"/><lb ed="R076" n="0913b11"/>名合聚。方名名身。又如说言。诸行无常。此只名句。 <lb ed="X" n="0339b24"/><lb ed="R076" n="0913b12"/>不诠别句。诸行无常是生灭法。二句合聚。方名句 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339c" n="0339c"/> <lb ed="X" n="0339c01"/><lb ed="R076" n="0913b13"/>身。论不言下。谓天亲不言单名之略。多名之廣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0101" n="0339c0101"/><anchor xml:id="beg0339c0101" n="0339c0101"/>但<anchor xml:id="end0339c0101"/> <lb ed="X" n="0339c02"/><lb ed="R076" n="0913b14"/>擧中之名身。以摄前後。句身亦尔。文身。及生。住。老。 <lb ed="X" n="0339c03"/><lb ed="R076" n="0913b15"/>释義如文。又诸下。重释无常義。生名为有。有非恒 <lb ed="X" n="0339c04"/><lb ed="R076" n="0913b16"/>有者。谓因生时。纔名为有。有非曾有。故说不如。无 <lb ed="X" n="0339c05"/><lb ed="R076" n="0913b17"/>为寂灭。理是常有。灭名为无。无非恒无者。谓由灭 <lb ed="X" n="0339c06"/><lb ed="R076" n="0913b18"/>时。方名为无。无非曾无。故说不同兔角常无。应知 <lb ed="X" n="0339c07"/><lb ed="R076" n="0914a01"/>无为常有。兔角常无。则显生灭是无常義。</p> <lb ed="X" n="0339c08"/><lb ed="R076" n="0914a02"/><p xml:id="pX48p0339c0801">註 流转者。因果不断。相续前後。定异者。善恶因 <lb ed="X" n="0339c09"/><lb ed="R076" n="0914a03"/>果。互相差别。相应者。因果事业。和合而起。或曰此 <lb ed="X" n="0339c10"/><lb ed="R076" n="0914a04"/>之总名不相应。行法。今名相应者。何耶。盖名不相 <lb ed="X" n="0339c11"/><lb ed="R076" n="0914a05"/>应者。简前相应心所而<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1101" n="0339c1101"/><anchor xml:id="beg0339c1101" n="0339c1101"/>已<anchor xml:id="end0339c1101"/>。此相应者乃前三法上。 <lb ed="X" n="0339c12"/><lb ed="R076" n="0914a06"/>事业和合之谓。岂相滥乎。势速者。有为法。遊行迅 <lb ed="X" n="0339c13"/><lb ed="R076" n="0914a07"/>疾。飞行运奔。皆此所摄。次第者。编列有叙。令不紊 <lb ed="X" n="0339c14"/><lb ed="R076" n="0914a08"/>乱。尊单上下。左右前後。有规矩者。皆此摄也。时者。 <lb ed="X" n="0339c15"/><lb ed="R076" n="0914a09"/>过现未来。成住壞空。四季三际。年月日夜。六明十 <lb ed="X" n="0339c16"/><lb ed="R076" n="0914a10"/>二随方制立。故名为时方者。色处分齐。人法所依。 <lb ed="X" n="0339c17"/><lb ed="R076" n="0914a11"/>或十方上下。六合四极。亦随所制。数者度。量诸法 <lb ed="X" n="0339c18"/><lb ed="R076" n="0914a12"/>之名。或一十百千。至不可转也。言和合性者谓于 <lb ed="X" n="0339c19"/><lb ed="R076" n="0914a13"/>诸法。不相乖反。不和合性者。谓于诸法。相乖反故。 <lb ed="X" n="0339c20"/><lb ed="R076" n="0914a14"/>前如相顺因。此如相违因。或曰。此二十四。于前三 <lb ed="X" n="0339c21"/><lb ed="R076" n="0914a15"/>分位。则以何法。当前何位。大略而言。命根一法。唯 <lb ed="X" n="0339c22"/><lb ed="R076" n="0914a16"/>心分位。第八心种上。连持功能故。异生性一。唯所 <lb ed="X" n="0339c23"/><lb ed="R076" n="0914a17"/>分位。二障种上。令别功能故。二无心定。无想异熟。 <lb ed="X" n="0339c24"/><lb ed="R076" n="0914a18"/>乃王所上假。王所灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c2401" n="0339c2401"/><anchor xml:id="beg0339c2401" n="0339c2401"/>已<anchor xml:id="end0339c2401"/>。名无想等。馀十九种。通色 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340a" n="0340a"/> <lb ed="X" n="0340a01"/><lb ed="R076" n="0914b01"/>及心。与心所法。三上假立。如众同分。乃色同分。心 <lb ed="X" n="0340a02"/><lb ed="R076" n="0914b02"/>同分。所同分。又如势速。乃是色心心所。迁灭不停 <lb ed="X" n="0340a03"/><lb ed="R076" n="0914b03"/>故。又如定异。色不是心。心不是所。善因恶果。定不 <lb ed="X" n="0340a04"/><lb ed="R076" n="0914b04"/>互感等。馀仿此说。</p> <lb ed="X" n="0340a05"/><lb ed="R076" n="0914b05"/><p xml:id="pX48p0340a0501">赘 流转定异。乃至和合相顺。不和合者。名为相 <lb ed="X" n="0340a06"/><lb ed="R076" n="0914b06"/>违释義如文。或曰下。为明得等诸法。从前心王心 <lb ed="X" n="0340a07"/><lb ed="R076" n="0914b07"/>所色法三位。差别所显。故有此问。命根唯心。依第 <lb ed="X" n="0340a08"/><lb ed="R076" n="0914b08"/>八心种子立名。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a0801" n="0340a0801"/><anchor xml:id="beg0340a0801" n="0340a0801"/>已<anchor xml:id="end0340a0801"/>释。异生性一。唯所分位者 <lb ed="X" n="0340a09"/><lb ed="R076" n="0914b09"/>谓我法二障。虽名烦恼所知。即是染位二十六种 <lb ed="X" n="0340a10"/><lb ed="R076" n="0914b10"/>染心所法。由未永断。名异生性。故说异生。唯从心 <lb ed="X" n="0340a11"/><lb ed="R076" n="0914b11"/>所分位所显。无想等三。兼上心王及心所法。馀十 <lb ed="X" n="0340a12"/><lb ed="R076" n="0914b12"/>九种。王所色法。三位皆具。故知得等。唯王唯所。或 <lb ed="X" n="0340a13"/><lb ed="R076" n="0914b13"/>兼王所。及兼色法。三位差别。假立其名耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340a14"/><lb ed="R076" n="0914b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340a1401">第五无为法者。略有六种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340a15"/><lb ed="R076" n="0914b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340a1501">註 此标章。下别列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340a16"/><lb ed="R076" n="0914b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340a1601">一虚空无为。二择灭无为。三非择灭无为。四不动灭 <lb ed="X" n="0340a17"/><lb ed="R076" n="0914b17"/>无为。五想受灭无为。六真如无为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340a18"/><lb ed="R076" n="0914b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340a1801">註 言无为者。是前四位真实之性故云识实性 <lb ed="X" n="0340a19"/><lb ed="R076" n="0915a01"/>也。以六位心所。则识之相应。十一色法。乃识之所 <lb ed="X" n="0340a20"/><lb ed="R076" n="0915a02"/>缘。不相应行。即识之分位。识是其体。是故总云。识 <lb ed="X" n="0340a21"/><lb ed="R076" n="0915a03"/>实性也。而有六种。谓之无为者。为。作也。以前九十 <lb ed="X" n="0340a22"/><lb ed="R076" n="0915a04"/>四种。乃生灭之法。皆有造作。故属有为。今此六法。 <lb ed="X" n="0340a23"/><lb ed="R076" n="0915a05"/>寂寞冲虚湛然常住。无所造作。故曰无为。</p> <lb ed="X" n="0340a24"/><lb ed="R076" n="0915a06"/><p xml:id="pX48p0340a2401">赘 此中总释六种无为。对前四法。有为立故。唯 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340b" n="0340b"/> <lb ed="X" n="0340b01"/><lb ed="R076" n="0915a07"/>识论云。诸无为法。略有二种。一依识变。假施设有。 <lb ed="X" n="0340b02"/><lb ed="R076" n="0915a08"/>谓曾闻说虚空等名。随分别有虚空等相。数习力 <lb ed="X" n="0340b03"/><lb ed="R076" n="0915a09"/>故。心等生时。似虚空等无为相现。此所现相。前後 <lb ed="X" n="0340b04"/><lb ed="R076" n="0915a10"/>相似。无有变易。假说为常。二依法性。假施设有。谓 <lb ed="X" n="0340b05"/><lb ed="R076" n="0915a11"/>空无我所显真如。有无俱非。心言路绝。与一切法。 <lb ed="X" n="0340b06"/><lb ed="R076" n="0915a12"/>非一异等。是法真理。故名法性。離诸障染。故名虚 <lb ed="X" n="0340b07"/><lb ed="R076" n="0915a13"/>空。由拣择力。灭诸杂染。究竟证会。故名择灭。不由 <lb ed="X" n="0340b08"/><lb ed="R076" n="0915a14"/>择力。本性淸净。或缘缺所显。名非择灭。苦乐受灭。 <lb ed="X" n="0340b09"/><lb ed="R076" n="0915a15"/>故名不动。想受不行。名想受灭。此五皆依真如假 <lb ed="X" n="0340b10"/><lb ed="R076" n="0915a16"/>立。真如亦是假施设名。遮撥为无。故说为有。遮执 <lb ed="X" n="0340b11"/><lb ed="R076" n="0915a17"/>为有。故说为空。勿谓虚幻。故说为实。理非倒妄。故 <lb ed="X" n="0340b12"/><lb ed="R076" n="0915a18"/>名真如。</p> <lb ed="X" n="0340b13"/><lb ed="R076" n="0915b01"/><p xml:id="pX48p0340b1301">註 言虚空无为者。谓于真谛。離诸障碍。犹如虚 <lb ed="X" n="0340b14"/><lb ed="R076" n="0915b02"/>空。豁虚離碍。从喩得名。下五无为。義仿此说。择灭 <lb ed="X" n="0340b15"/><lb ed="R076" n="0915b03"/>者。择谓拣择。灭谓断灭。由无漏智。断诸障染。所显 <lb ed="X" n="0340b16"/><lb ed="R076" n="0915b04"/>真理。立斯名焉。非择灭者。一真法界。本性淸净。不 <lb ed="X" n="0340b17"/><lb ed="R076" n="0915b05"/>由择力。断灭所显。或有为法。缘缺不生。所显真理。 <lb ed="X" n="0340b18"/><lb ed="R076" n="0915b06"/>以上二義。故立此名。不动者。以第四禅。離前三定。 <lb ed="X" n="0340b19"/><lb ed="R076" n="0915b07"/>出于三灾八患。无喜乐等动摇身心。所显真理。此 <lb ed="X" n="0340b20"/><lb ed="R076" n="0915b08"/>从能显彰名。故曰不动。想受灭者。无所有处。想受 <lb ed="X" n="0340b21"/><lb ed="R076" n="0915b09"/>不行。所显真理。立此名耳。真如者。理非妄倒。故名 <lb ed="X" n="0340b22"/><lb ed="R076" n="0915b10"/>真如。真简于妄。如简于倒。遍计依他。如次应知。又 <lb ed="X" n="0340b23"/><lb ed="R076" n="0915b11"/>曰真如者。显实常義。真即是如。如即无为。上自一 <lb ed="X" n="0340b24"/><lb ed="R076" n="0915b12"/>切法下至此。乃明百法。以答初何等一切法之问 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340c" n="0340c"/> <lb ed="X" n="0340c01"/><lb ed="R076" n="0915b13"/>毕矣。此下大分。明二无我。以答次问也。</p> <lb ed="X" n="0340c02"/><lb ed="R076" n="0915b14"/><p xml:id="pX48p0340c0201">赘 虚空从喩。择灭離染。非择灭者。性净缘缺。不 <lb ed="X" n="0340c03"/><lb ed="R076" n="0915b15"/>动灭者灾难不扰。想受灭者。诸想不行。此五无为。 <lb ed="X" n="0340c04"/><lb ed="R076" n="0915b16"/>一一如释。言真如理非妄倒者。理即圆成实。妄即 <lb ed="X" n="0340c05"/><lb ed="R076" n="0915b17"/>遍计性。倒即依他起。若能远離虚妄遍计。及依他 <lb ed="X" n="0340c06"/><lb ed="R076" n="0915b18"/>起。所显真理。名为真如。故云遍计依他。如次应知。 <lb ed="X" n="0340c07"/><lb ed="R076" n="0916a01"/>上自下。谓前论文。总有二问。一问一切法。二问二 <lb ed="X" n="0340c08"/><lb ed="R076" n="0916a02"/>无我至此明一切法答初问竟。下明二种无我。以 <lb ed="X" n="0340c09"/><lb ed="R076" n="0916a03"/>答次问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340c10"/><lb ed="R076" n="0916a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340c1001">言无我者。略有二种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340c11"/><lb ed="R076" n="0916a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340c1101">註 此标章。下别列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340c12"/><lb ed="R076" n="0916a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340c1201">一補特伽罗无我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0340c13"/><lb ed="R076" n="0916a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340c1301">註 梵言補特伽罗。唐言数取趣。谓诸有情。数数 <lb ed="X" n="0340c14"/><lb ed="R076" n="0916a08"/>起惑造业。即为能取<note place="inline">因也</note>。当来五趣。名为所趣<note place="inline">果也</note>。虽 <lb ed="X" n="0340c15"/><lb ed="R076" n="0916a09"/>复数数。起惑造业。五趣轮转。都无主宰。实自在用。 <lb ed="X" n="0340c16"/><lb ed="R076" n="0916a10"/>故言无我。乃補特伽罗。即无我矣。此所无即我。是 <lb ed="X" n="0340c17"/><lb ed="R076" n="0916a11"/>为我空也。彼凡夫等。皆执心外实有诸法。又执此 <lb ed="X" n="0340c18"/><lb ed="R076" n="0916a12"/>法有实主宰。此说为无。无即彼空。无别体也。</p> <lb ed="X" n="0340c19"/><lb ed="R076" n="0916a13"/><p xml:id="pX48p0340c1901">赘 虽复下。释无我義。補特伽罗。云数取趣者。即 <lb ed="X" n="0340c20"/><lb ed="R076" n="0916a14"/>我也。我谓主宰。主是我体。宰是我用。主有自在力。 <lb ed="X" n="0340c21"/><lb ed="R076" n="0916a15"/>宰有割断力。谓我为主。由我自在。宰割其事。是体 <lb ed="X" n="0340c22"/><lb ed="R076" n="0916a16"/>用義。今说補特伽罗无我。是我无我。故云。虽复数 <lb ed="X" n="0340c23"/><lb ed="R076" n="0916a17"/>数起惑造业。五趣轮转。而于其中。都无真实主宰 <lb ed="X" n="0340c24"/><lb ed="R076" n="0916a18"/>自在用故。故言无我。此所无之主宰即我。是为我 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0341a" n="0341a"/> <lb ed="X" n="0341a01"/><lb ed="R076" n="0916b01"/>空。我空故。人智现前。智现前故。虽终日宰割其事。 <lb ed="X" n="0341a02"/><lb ed="R076" n="0916b02"/>而实无我。故云補特伽罗无我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0341a03"/><lb ed="R076" n="0916b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0341a0301">二法无我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0341a04"/><lb ed="R076" n="0916b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0341a0401">註 言法者。轨持之義。谓诸法体。虽复任持。轨生 <lb ed="X" n="0341a05"/><lb ed="R076" n="0916b05"/>物解亦无勝性实自在用。故言法无我。法即无我。 <lb ed="X" n="0341a06"/><lb ed="R076" n="0916b06"/>应云法无法。从能依说。故云法无我。瑜伽九十三 <lb ed="X" n="0341a07"/><lb ed="R076" n="0916b07"/>云。复次一切无我。无有差别。总名为空。谓補特伽 <lb ed="X" n="0341a08"/><lb ed="R076" n="0916b08"/>罗无我。及法无我。補特伽罗无我者。離一切缘生 <lb ed="X" n="0341a09"/><lb ed="R076" n="0916b09"/>行外。别有实我。不可得故。法无我者。谓一切缘生 <lb ed="X" n="0341a10"/><lb ed="R076" n="0916b10"/>诸行。性非实我。是无常故。如是二种。略摄为一<note place="inline">双证 <lb ed="X" n="0341a11"/><lb ed="R076" n="0916b11"/>二无我理</note>。彼处<note place="inline">指毘昙</note>说此。名为大空。又云我之执者。心 <lb ed="X" n="0341a12"/><lb ed="R076" n="0916b12"/>得境名。又云二执者我狭法宽。盖人有迷人必迷 <lb ed="X" n="0341a13"/><lb ed="R076" n="0916b13"/>法者。迷法未必迷人。故能持自体者。为法。有常一 <lb ed="X" n="0341a14"/><lb ed="R076" n="0916b14"/>用者。为人。如二乘我执<anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1401" n="0341a1401"/><anchor xml:id="beg0341a1401" n="0341a1401"/>已<anchor xml:id="end0341a1401"/>断。法执犹存。则其浅深 <lb ed="X" n="0341a15"/><lb ed="R076" n="0916b15"/>宽狭可见矣。盖我法者。不出世间及圣教二种我 <lb ed="X" n="0341a16"/><lb ed="R076" n="0916b16"/>法。谓世间人执我法无体。随情名世间假。圣教我 <lb ed="X" n="0341a17"/><lb ed="R076" n="0916b17"/>法者有体。强设名之为假。故二皆为假。故无我法 <lb ed="X" n="0341a18"/><lb ed="R076" n="0916b18"/>也。</p> <lb ed="X" n="0341a19"/><lb ed="R076" n="0917a01"/><p xml:id="pX48p0341a1901">赘 谓诸下。释法无我義。法谓轨持者。持是法体 <lb ed="X" n="0341a20"/><lb ed="R076" n="0917a02"/>轨是法用。任持不捨。各守自性。如水就下。火扬于 <lb ed="X" n="0341a21"/><lb ed="R076" n="0917a03"/>上。性各决定。此是法体。轨谓轨笵。可生物解。如火 <lb ed="X" n="0341a22"/><lb ed="R076" n="0917a04"/>熟物。用水浮舟。各取其则。此是法用。瑜伽云。地能 <lb ed="X" n="0341a23"/><lb ed="R076" n="0917a05"/>持。水能烂。火能烧。风能燥。如是等类。业自差别。然 <lb ed="X" n="0341a24"/><lb ed="R076" n="0917a06"/>而无实任持轨。笵自在用故。名法无我。应言法无 <pb ed="X" xml:id="X48.0804.0341b" n="0341b"/> <lb ed="X" n="0341b01"/><lb ed="R076" n="0917a07"/>法。而言法无我者。法是所执。我是能执。若无能执。 <lb ed="X" n="0341b02"/><lb ed="R076" n="0917a08"/>所执亦无。故法无我。即是法空。又云我者。是主宰 <lb ed="X" n="0341b03"/><lb ed="R076" n="0917a09"/>義。我无主宰。是为我空。法无主宰。是为法空。故于 <lb ed="X" n="0341b04"/><lb ed="R076" n="0917a10"/>我空法空。皆言无我。言毘昙者。即小乘部中阿毘 <lb ed="X" n="0341b05"/><lb ed="R076" n="0917a11"/>昙论。彼中以空空为我空。大空为我法俱空。言我 <lb ed="X" n="0341b06"/><lb ed="R076" n="0917a12"/>狭法宽者。我从法起。法先有故。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0601" n="0341b0601"/><anchor xml:id="beg0341b0601" n="0341b0601"/>已<anchor xml:id="end0341b0601"/>灭时。法犹在 <lb ed="X" n="0341b07"/><lb ed="R076" n="0917a13"/>故。故言迷人必迷法者。法先有故。迷法未必迷人 <lb ed="X" n="0341b08"/><lb ed="R076" n="0917a14"/>者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0801" n="0341b0801"/><anchor xml:id="beg0341b0801" n="0341b0801"/>已<anchor xml:id="end0341b0801"/>灭故。言能持自体者明法先有故为体。言 <lb ed="X" n="0341b09"/><lb ed="R076" n="0917a15"/>有常一用者。明我从法起为用。盖我法下。释成二 <lb ed="X" n="0341b10"/><lb ed="R076" n="0917a16"/>种无我。唯识论云。愚夫所计实我实法。都无所有。 <lb ed="X" n="0341b11"/><lb ed="R076" n="0917a17"/>但随妄情而施设故。说之为假内识所变似我似 <lb ed="X" n="0341b12"/><lb ed="R076" n="0917a18"/>法。虽有而非实我法性。然似彼现。故说为假。应知 <lb ed="X" n="0341b13"/><lb ed="R076" n="0917b01"/>世间所执。从分别起。名遍计性。决定是假。圣教所 <lb ed="X" n="0341b14"/><lb ed="R076" n="0917b02"/>说。从因缘生。是依他起。故意说假。应知假说。皆是 <lb ed="X" n="0341b15"/><lb ed="R076" n="0917b03"/>此中二无我義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0341b16"/><lb ed="R076" n="0917b04"/> <lb ed="X" n="0341b17"/><lb ed="R076" n="0917b05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘百法明门论赘言<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0329c1701" to="#end0329c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0329c1801" to="#end0329c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0330c0101" to="#end0330c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0333c2301" to="#end0333c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0335a1601" to="#end0335a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0335c1601" to="#end0335c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">蜇</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app> <app from="#beg0335c1701" to="#end0335c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">蜇</g><note type="cf1">K17n0614_p0557b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app> <app from="#beg0336a0201" to="#end0336a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0336c1601" to="#end0336c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0338c1901" to="#end0338c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b0301" to="#end0339b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b0302" to="#end0339b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b0501" to="#end0339b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339c0101" to="#end0339c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0339c1101" to="#end0339c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339c2401" to="#end0339c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0340a0801" to="#end0340a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0341a1401" to="#end0341a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0341b0601" to="#end0341b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0341b0801" to="#end0341b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0329001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0329001">者龙作造</note> <note n="0335001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0335001">业下龙有言矫现等四字</note> <note n="0335002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0335002">多作名</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0329c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0329c1701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0329c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0329c1801">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0330c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0330c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0333c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0333c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0335a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0335a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0335c1601" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0335c16.09" target="#nkr_note_add_0335c1601"><g ref="#CB01043">蜇</g>【CB】，蛆【卍续】</note> <note n="0335c1701" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0335c17.19" target="#nkr_note_add_0335c1701"><g ref="#CB01043">蜇</g>【CB】，蛆【卍续】</note> <note n="0336a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0336c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0338c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0339c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0340a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0341a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0341b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0341b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>